چگونه مي توان از پوكي استخوان جلوگيري كرد؟
چگونه مي توان از پوكي استخوان جلوگيري كرد؟
خانمها، مواظب استخوانهايتان باشيد! استخوانها ستون هاي بدن شما هستند و عضلات شما براي فعاليت مناسب به سلامت استخوانها نياز دارند. برعكس، براي داشتن استخوان هاي قوي و سالم بايد فعاليت ورزشي و عضلاني مداوم و مناسب داشته باشيد.
شما خانمها به علت داشتن شرايط خاص هورموني، بسيار در معرض خطر پوکی استخوان قرار داريد و اين مسئله در مورد همسر، پدر و برادرانتان صادق نيست.در عوض در اين زمينه نگران دخترانتان باشيد! شما زودتر و بيشتر از آقايان دچار پوكي استخوان ميشويد و اگر يائسه شدهايد چندين برابر مردان همسن خود در معرض بروز اين مسئله و عوارض مربوط به آن قرار داريد.
خانمها علاوه بر مسائل فيزيولوژيك، به دليل شرايط زندگي و كاري نيز در معرض خطر هستند؛ شما خانم خانه دار چقدر خودتان را ملزم مي كنيد كه ورزش و نرمش كنيد؟ چقدر از نظر تغذيه به احتياجات خود توجه مي كنيد؟
|
خانمهايي كه در روز، حدود 30 تا 60 دقيقه پيادهروي داشته باشند، چهار تا هفت برابر، ذخيره استخواني بيشتري خواهند داشت. |
پوكي استخوان چيست؟
پوكي استخوان از نظر تعريف يعني كاهش تراكم (دانسيته DENSITY)استخواني، به نحوي كه سبب ضعف و شكنندگي استخوان ها مي شود. اين مسئله گاهي آن قدر جدي است كه مي تواند بدون اين كه خبر كند، سبب شكستگيهاي ناگهاني استخوان ها شود؛ مثلاً در حالي كه خم شدهايد و مي خواهيد روزنامه را از زمين برداريد يا جاروبرقي را از اتاقي به اتاق ديگر مي بريد و يا حتي وقتي سرفه مي كنيد.
براساس مطالعاتي كه صورت گرفته سالانه يك و نيم ميليون شكستگي در اثر پوكي استخوان به وجود مي آيد كه عمدتاً در نواحي ستون فقرات، لگن و مچ دست رخ مي دهد. تقريباً در مورد نيمي از خانم هاي بالاي 50 سال يا بيشتر، احتمال حداقل يك شكستگي به اين علت وجود دارد. خوشبختانه براي اين كه كاري در اين زمينه صورت بدهيم، هرگز خيلي دير نيست.
لازم است بدانيد كه استخوانهاي شما مرتب در حال بازسازي اند. يك سيكل استخوان سازي حدود دو تا سه ماه طول مي كشد. وقتي جوان تر هستيد، ميزان استخوان ساخته شده، بيشتر از استخوان برداشته شده است. بيشترين ميزان توده استخواني را در 35 سالگي داريد و پس از آن در يك سرازيري قرار مي گيريد؛ به اين معنا كه استخوان برداشته شده بيشتر از استخوان ساخته شده خواهد بود.
به هنگام قرار گرفتن در اين سرازيري، اگر كلسيم و ويتامين D كافي دريافت نكنيد، سرعت كاهش توده استخواني افزايش مي يابد. با افزايش سن، 35 تا 50 درصد توده استخواني خود را از دست مي دهيد و در زمان يائسگي اين سرعت افزايش مي يابد.
خطر گسترش پوكي استخوان به ميزان استخوان سازي و افزايش ذخيره آن در سنين 25 تا 35 سالگي بستگي دارد. هر چه ذخيره استخواني بيشتري داشته باشيد، پوكي استخوان در شما ديرتر شروع خواهد شد. بنابراين، درمان و توجه به تنظيم تغذيه در اين سنين اهميت بسياري دارد.
عوامل و زمينهها
به طور خلاصه اين عوامل در شروع و شدت پوكي استخوان مؤثرند:
- جنسيت؛ پوكي استخوان در خانمها دو تا سه برابر شايع تر از آقايان است. به علاوه خانمهايي كه دير قاعدگي شان شروع شده و خانمهايي كه زودتر يائسه شدهاند در معرض خطر بيشتري قرار دارند. همچنين در خانمهايي كه جثه كوچكتري دارند احتمال بروز پوكي استخوان بيشتر است.
- سن؛ خانمهاي بالاي 35 سال.
- نژاد؛ نژاد سفيد و خانم هاي جنوب شرقي آسيا.
- سابقهِ خانوادگي؛ داشتن خواهر يا مادر با سابقهِ پوكي استخوان.
- مصرف سيگار؛ (به دليل ايجاد اختلال در جذب كلسيم و ساخت استخوان)
- مصرف برخي داروها؛ مثلاً مصرف طولاني مدت كورتون در مورد بيماريهاي مزمني نظير آسم و روماتيسم مفصلي و بيماري هاي پوستي.
نكته بسيار مهمي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه ارتباط پوكي استخوان و مصرف كورتون در مواردي صادق است كه اين مصرف در درازمدت و با مقادير فراوان صورت گيرد. بايد توجه داشت اگر به هر دليلي مجبور به مصرف طولاني مدت كورتون هستيد، حتماً بايد كلسيم و ويتامينD دريافت كنيد.
- مصرف الكل نيز از مواردي است كه در ايجاد پوكي استخوان مؤثر است و بايد مد نظر قرار گيرد.
تشخيص
در مورد تشخيص پوكي استخوان نكته بسيار مهمي كه بايد مورد توجه و تأكيد قرار گيرد اين است كه اگر فرد پوكي استخوان شديد داشته باشد در حدي كه سبب شكستگيهاي خود به خودي شود، حتماً با يك عكس معمولي از هر كدام از استخوانها قابل تشخيص است. شيوهِ ديگر تشخيص، سنجش تراكم استخوان است كه توصيه شده فقط در اين موارد انجام شود:
- اگر در سن يائسگي هستيد و هورمون جايگزين مصرف نمي كنيد.
- اگر به مدت طولاني و با مقدار بالا داروهايي مصرف مي كنيد كه پوكي استخوان ايجاد مي كنند.
- اگر ديابت نوع يك داريد كه انسولين مصرف مي كنيد و يا به بيماري هاي كبدي و كليوي مزمن دچار هستيد.
- اگر سابقهِ خانوادگي پوكي استخوان داريد.
- اگر يائسگي زودرس داشته ايد.
- خانمهاي يائسه با سن بالاي 50 سال كه يكي از موارد بالا را نيز داشته باشند.
- خانمهاي يائسه با سن بالاي 65 سال.
عوارض پوكي استخوان
- دردهاي استخواني و دردهاي مزمن در ناحيه گردن و كمر.
- شكستگيهاي استخواني در ناحيه ستوان فقرات، لگن و مچ دست (شكستگيهاي ستون فقرات ممكن است خود به خود رخ دهند و در درازمدت سبب كاهش قد و خميدگي پشت شوند؛ شكستگيهاي لگن بسيار مهم اند و در خانم هاي با سنين بالا، به دليل عوارض، سبب مرگ زودرس خواهند شد؛ شكستگيهاي مچ دست در خانمها با زمين خوردگي و با نيروي كمتري در مقايسه با فرد عادي رخ ميدهند).
درمان
- درمان جايگزيني هورموني؛ اگر در مرحله بعد از يائسگي هستيد اين شيوه درمان توصيه مي شود. گفتني است اين درمان كاهش خطر بيماريهاي قلبي و آلزايمر (فراموشي پيري) را نيز سبب مي شود.
- ورزش مداوم و مرتب بسيار مؤثر است؛ گفته مي شود خانمهايي كه در روز، حدود 30 تا 60 دقيقه پيادهروي داشته باشند، چهار تا هفت برابر، ذخيره استخواني بيشتري خواهند داشت. بنابراين خانمهايي كه مجبورند مسيري را براي رسيدن به محل كار پياده روي كنند بسيار خوش شانس هستند؛ و اگر اين پياده روي در معرض آفتاب باشد سود بيشتري بردهاند.
- دريافت كلسيم به مقدار كافي و پروتئين مناسب در غذاها و در صورت نياز مصرف آنها به شكل دارو؛ كلسيم علاوه بر استخوانها، براي دندانها، انعقادخون، تنظيم ضربان قلب و ترشحات هورموني بدن مورد نياز است و بايد روزانه به ميزان 1200 ميلي گرم در زنان به طور معمول و در مرحله يائسگي 1500 ميلي گرم مصرف شود. ويتامينD نيز به عنوان عامل همراه و مهم استخوان سازي همواره بايد در رژيم غذايي وجود داشته باشد؛ بنابراين مصرف دائمي و مرتب شير، پنير، ماست، كرهِ مارگارين، ماهي و نان به عنوان منبع غني اين مواد توصيه مي شود.
- سيگار نكشيد؛ اگر سيگار نمي كشيد و اطرافيانتان نيز سيگاري نيستند بسيار خوشبخت هستيد.
- از مصرف زياد قهوه خودداري كنيد.
در عين لزوم توجه به مطالب ذكرشده، بايد گفت بي دليل نگران پوكي استخوان نباشيد؛ اگر تغذيه مناسبي داريد، اگر فعاليت ورزشي و بدني انجام ميدهيد، اگر سيگار نمي كشيد و اگر به موقع يائسه شدهايد و همچنين تغذيه و فعاليت ورزشي و بدني مناسب در سنين 25 تا 35 سالگي داشتهايد، اصلاً نگران نباشيد.
نكته آخر اين كه، به عنوان يك مادر به دخترانتان آموزش دهيد كه چگونه مي توان از پوكي استخوان جلوگيري كرد.
پایگاه اطلاع رسانی پرستاری اولین و فعال ترین پایگاه در زمینه اطلاع رسانی پرستاری است با محبت های شما عزیزان و مخاطبان خود که با بازدیدها و جستجوهایتان آن را تبدیل به مرجعی در پرستاری نموده اید آمادگی خود را جهت انتشار اخبار ، مطالب ، تحقیقات و اطلاعیه های شما اعلام می نماید.