پایگاه اطلاع رسانی پرستاری

به حساسيت‌هاي دارويي بيماران توجه خاص داشته باشيم


نظر به اينكه با بررسي برخي از پرونده‌هاي مربوط، به شكايت بيماران، مشاهده مي‌شود كه عدم دقت در انديكاسيون تجويز دارو، اشتباه در مصرف داروي تجويزي، عدم اطلاع از موارد منع مصرف و حساسيتهاي دارويي، ميزان و چگونگي استفاده از دارو سبب بروز ضايعات جسمي، نقص عضو، بروز حساسيت و ... در بيمار شده است كه اين خود باعث شكايت بيمار به مراجع قانوني و ايجاد مشكلات حقوقي و انتظامي براي همكاران محترم مي‌گردد، لذا جهت آشنايي بيشتر، توجه همكاران را به مورد ذيل جلب مي‌نمايد.
 
پندي از يك پرونده:
بيمار آقايي 42 ساله است كه مورد شناخته شده آسم برونشيال بوده و با حمله حاد آسم (تنگي نفس شديد و سرفه) به بيمارستان مراجعه و پس از اقدامات اوليه در اورژانس، جهت ادامه درمان به دستيار بخش داخلي معرفي و بلافاصله وضعيت باليني وي به پزشك متخصص آنكال اطلاع داده مي‌شود و توسط وي دستور بستري در بخش داخلي صادر شده و پس از ويزيت وگرفتن شرح حال و معاينات فيزيكي، آمپول سفترياكسون براي بيمار تجويز مي‌شود.
بيمار سابقه ابتلا به بيماري آسم را از چند سال قبل داشته و قبلاً نيز در همان مركز درماني بستري و توسط پزشك مذكور تحت درمان قرار گرفته بوده است.
همراهان بيمار پزشك معالج را از حساسيت وي به آنتي‌بيوتيك (سفترياكسون) در تزريقات قبلي كه در آخرين مرحله درمان در بيمارستان پيش آمده بود مطلع مي‌نمايند، مع‌الوصف براي بيمار مجدداً سفترياكسون تجويز مي‌شود.
در شرح حال اخذ شده توسط پزشك عمومي كشيك بخش نيز به حساسيت بيمار نسبت به داروي مذكور اشاره‌اي نشده و ثبت اين مورد در پروندۀ باليني وي فراموش مي‌شود. بدنبال تزريق سفترياكسون بيمار دچار برافروختگي شده و از پرستار مسئول تزريق، نوع داروي تجويزي را سوال مي‌كند كه پس از اطلاع از نام آن اظهار مي‌دارد كه به پزشك معالج گفته بودم كه به اين دارو حساسيت دارم بلافاصله با دستيار درماني كشيك بخش تماس گرفته شده و براي بيمار قرص هيدروكسي زين و آمپول هيدروكورتيزون تجويز مي‌شود و با وجود حساسيت بيمار، دستور تجويز بقيه سفترياكسون در 50 سي سي سرم داده مي‌شود.
در حالي كه انفوزيون دارو بوسيله سرم ادامه داشته است، بيمار به پرستار كشيك بخش اظهار مي‌دارد كه از درون مي‌سوزم ولي بدون توجه به اين مسئله، تجويز دارو ادامه مي‌يابد كه ناگهان بيمار ارست مي‌كند كه توسط تيم CPR احياء وبه ICU منتقل مي‌شود.
در ICU براي بيمار مشاوره قلب و نورولوژي درخواست مي‌شود در جواب مشاوره قلب ذكر شده است كه سمع ريه‌ها ويزينگ داشته، سمع قلب نرمال بوده JVP برجسته نمي‌باشد، 80/140 BP= ، EKG نرمال و در عكس قفسه سينه (C.X.R) شواهد افيوژن پريكارد ديده نمي‌شود.
در مشاوره نورولوژي گزارش شده بيمار deep coma بوده، مردمكها به نور پاسخ مي‌دهد ولي رفلكس قرنيه نداشته و در پاسخ به حركات دردناك حركتي در اندامها مشاهده نمي‌شود.
بيمار تا حدود 70 روز در ICU تحت مراقبتهاي ويژه قرار داشته و سپس با تابلوي سپتي سمي فوت مي‌نمايد در گزارش آسيب‌شناسي چنين ذكر شده است. در مقاطع ريه خيز و خونريزي وسيع با نواحي آتلكتازي ديده مي‌شود و در مقاطع كبد اتساع سينوزوئيدها و ارتشاح پراكنده سلولهاي آماسي مشهود است.
براساس نظريه كارشناسان پزشكي قانوني، فوت بيمار، به دليل عوارض ناشي از شوك آنافيلاكتيك در نتيجه تزريق سفترياكسون بوده است. پس از فوت بيمار و گزارش نتيجه كالبد گشايي، خانواده بيمار به سازمان نظام پزشكي مراجعه و از عدم توجه به حساسيت بيمار به سفترياكسون كه منجر به مرگ وي شده است، شكايت مي‌كنند. پس از بررسي پرونده توسط كارشناسان تخصصي مربوطه درهيات‌هاي بدوي، تجديدنظر و عالي انتظامي سازمان نظام پزشكي، پزشك متخصص آنكال داخلي با وجود اينكه بيمار و همراهان وي سابقه حساسيت به آنتي‌بيوتيك تجويزي را به وي متذكر شده بودند و ايشان بدون توجه به سابقه حساسيت، مجدداً تجويز آن را در پرونده منعكس كرده‌اند و دستيار كشيك كه با وجود تذكر پرستار مربوطه و همراهان بيمار به حساسيت وي به آنتي‌بيوتيك در ضمن تجويز، مجدداً بعد از تزريق كورتون و دادن هيدروكسي زين، دستور تجويز مجدد اين آنتي‌بيوتيك را داده‌اند وضمناً به علت تاخير در حضور بر بالين بيمار، به استناد ماده «3» و بند «ب» ماده «29» آيين‌نامه انتظامي نظام پزشكي و رعايت بند يك ماده 28 قانون سازمان نظام پزشكي در فوت متوفي مقصر شناخت شده و محكوم گرديده‌اند.
توصيه:
در اين پرونده دستيار كشيك ادعا نموده حساسيت بيمار به سفترياكسون را علي رغم تذكر بيمار فراموش كرده و در شرح حال بيمار قيد ننموده است.
لذا به همكاران محترم توصيه مي‌شود:
1-   در بدو ورود و به محض بستري شدن بيمار، دراولين فرصت شرح كاملي از بيمار گرفته و در پرونده منعكس نمايند (خصوصاً به موارد حسايست‌هاي دارويي دقت و توجه كافي مبذول شود.)
2-      به محض تماس كادر پرستاري و پرسنل بخش مبني بر بدحال بودن بيمار، سريعاً بيمار را ويزيت نمايند.
3-      از تجويز داروهايي كه بيمار سابقه حساسيت به آنها را ذكر مي‌نمايد خودداري شود.
4-   اگر حين تجويز دارو، بيمار علائمي از حساسيت (مانند گرگرفتگي، تنگي نفس، تهوع و استفراغ..) نشان داد، از ادامه تزريق دارو خودداري شود و بلافاصله اقدامات لازم درماني صورت گيرد و در پرونده بيمار نيز منعكس شود تا در صورت تعويض شيفت، همكاران كشيك بعدي از داروي مذكور استفاده ننمايند.