پایگاه اطلاع رسانی پرستاری

ديدگاه پرستاران بيمارستان‌های تأمين اجتماعی کرج و شهريار در رابطه با آموزش مداوم پرستاری(1388)

نويسندگان: پروين فرمانی و شراره ضيغمی محمدی

نوع مطالعه: نامه علمی | موضوع مقاله: آموزش مداوم

چکيده مقاله:

پرستاران بخش بزرگی از نيروی انسانی مراکز درمانی هستند که جهت رشد حرفه‌ای و علمی خود به برنامه‌های آموزش مداوم نياز دارند. آموزش مداوم به پرستاران کمک می‌کند تا عملکرد خود را حفظ کرده و آن را ارتقا بخشند و خود را با تغييرات سريع دانش و مراقبت‌های پرستاری و بهداشتی مطابقت دهند(1).

 شرکت در برنامه‌های آموزش مداوم به طور مستقيم برعملکرد پرستاران تأثير گذاشته و موجب افزايش بهره‌وری، کاهش مخاطرات شغلی، کاهش موارد خطای درمانی، بهبود جو سازمانی و افزايش رضايت‌مندی پرستاران و حتی بيماران می‌شود. به همين دليل شرکت اجباری يا اختياری پرستاران در برنامه آموزش مداوم به منظور افزايش کيفيت مراقبت پرستاران بسيار ضروری است(2).

 چنانچه آموزش مداوم به نحو مناسبی برنامه‌ريزی شود می‌تواند به ابزاری قدرتمند برای ارتقای آموزش کارکنان سلامت در تمام طول زندگی، و متعهد ماندن نسبت به اصول حرفه‌ای و شغلی تبديل گردد(3). از جمله راه‌های ارتقای کيفيت آموزش مداوم بررسی نظرات آموزش‌گيرندگان است(4). از آنجايی که بسياری از صاحب‌نظران به اجرای برنامه‌های آموزش مداوم مبتنی بر نياز فراگيران تکيه دارند؛ 

اين مطالعه با هدف بررسی ديدگاه پرستاران بيمارستان‌های تأمين اجتماعی کرج و شهريار در سال 1388 در رابطه با آموزش مداوم طراحی و اجرا شد. پژوهش حاضر يک مطالعه توصيفی مقطعی بود. جامعه پژوهش شامل کليه پرسنل پرستاری شاغل در بيمارستان تأمين اجتماعی البرز کرج (131 پرستار و 51 بهيار شاغل) و بيمارستان تأمين اجتماعی شهريار (76 پرستار و 33 بهيار) بود. نمونه‌‌گيری به روش آسان انجام شد و شرط ورود به مطالعه دارا بودن حداقل يک سال سابقه کار و تمايل به شرکت در پژوهش بود. ابزار گرداوری داده‌ها پرسشنامه‌ای بی‌نام متشکل از مشخصات دموگرافيک و سؤالاتی در رابطه با زمان مناسب برای برگزاری دوره‌ها، حيطه مورد علاقه برای شرکت در دوره‌های آموزش مداوم، روش مناسب برای انتخاب عناوين برنامه‌های آموزش مداوم، روش مناسب برای آموزش دوره‌ها و روش مناسب برای تدريس، ميزان رضايت از محل برگزاری دوره‌ها، ميزان رضايت از وضعيت کلی برنامه‌های آموزش مداوم، انطباق برنامه‌های آموزش مداوم با نيازهای حرفه‌ای و رضايت از محتوای برنامه‌ها، و پرسشنامه بررسی نيازهای آموزش مداوم پرستاران بود. اين پرسشنامه توسط شمونايی طراحی شده است و به کمک آن نيازهای آموزشی پرستاران در دوره‌های آموزش مداوم مورد بررسی قرار می‌گيرد. ضريب پايايی اين ابزار در مطالعه شمونايی 99 درصد (5) و در مطالعه حاضر (88/0=r) محاسبه شد.

جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از نرم‌افزار آماری SPSS-14استفاده گرديد. سطح معناداری مساوی و کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. بيشتر پرستاران (8/53 درصد) مناسب‌ترين زمان برای برگزاری دوره‌های آموزشی را هفته‌ای يک روز، (4/67 درصد) به طور متوالی و (7/47 درصد) در روز‌های اول هفته گزارش نمودند. 9/90 درصد افراد، بهترين روش برای انتخاب عناوين برنامه‌های آموزش مداوم را نيازسنجی از خود پرستاران می‌دانستند. 9/62 درصد پرستاران علاقمند به دريافت آموزش پيرامون روش‌های عملی و مهارت‌های بالينی پرستاری بودند. 4/67 درصد پرستاران مناسب‌ترين روش دريافت آموزش را ترکيبی از حضوری و غيرحضوری و مناسب‌ترين شيوه تدريس را در 7/66‌ موارد، سخنرانی همراه با بحث دوطرفه می‌دانستند. 

ميزان رضايت پرستاران از محل برگزاری دوره‌ها و کلاس‌های آموزش مداوم 7/41 درصد در حد متوسط، ميزان رضايت از وضعيت کلی برنامه‌های آموزش مداوم 5/45 درصد در حد خوب بود. 3/52 درصد افراد ميزان مطابقت محتوی برنامه‌های آموزش مداوم با نياز حرفه‌ای را در حد متوسط و 8/56 درصد ميزان رضايت از محتوی برنامه‌های آموزش مداوم را متوسط ذکر نموده بودند. 

ده اولويت نيازهای آموزشی پرسنل پرستاری شاغل در دو بيمارستان تأمين‌ اجتماعی البرز و شهريار به ترتيب عبارت بودند از مراقبت‌های بحرانی و اورژانس (9/68 درصد)، تدابير پرستاری در بيماری‌های قلب و عروق (4/67‌ درصد)، داروشناسی (4/67‌ درصد)، روش کار با دستگاه‌های مختلف از جمله رسپيراتور، و مانيتور (4/64 درصد)، آزمايشات تشخيصی (4/64 درصد)، موارد قانونی در پرستاری (6/63 درصد)، تغذيه (6/63 درصد)، کاربرد کامپيوتر در پرستاری (6/63 درصد)، پرستاری حوادث و سوانح (4/61 درصد)، آموزش به بيمار (4/61 درصد). همچنين در دوره‌های مراقبت‌های بحرانی و اورژانس (8/25 درصد)، موارد قانونی (25 درصد)، پرستاری قلب و عروق (2/24 درصد)، کار با دستگاه (7/22 درصد)، آموزش به بيمار (7/22 درصد)، حوادث و سوانح (2/21 درصد)، نياز به برگزاری دوره‌های پيشرفته؛ و در مورد داروشناسی (2/24 درصد) و آزمايشات تشخيصی (7/22 درصد) نياز به برگزاری دوره‌های با سطح متوسط احساس گرديده بود. 

براساس يافته‌های اين پژوهش، برقراری تسهيلات و امکانات حضور فراگيران شيفت‌های مختلف در دوره‌های آموزشی، برگزاری کلاس‌ها به صورتی که با وظايف شغلی و خانوادگی افراد تداخل کمتری ايجاد نمايد، استفاده از روش‌های غير حضوری اجرای برنامه‌های آموزش مداوم، آشنايی اساتيد برنامه‌های آموزش مداوم با روش‌ها و الگوهای جديد تدريس به خصوص شيوه‌های مشارکتی و کارگاهی جهت جلب توجه و ايجاد انگيزش به يادگيری، توجه به محيط برگزاری کلاس‌ها و مناسب‌سازی آنها، برگزاری دوره‌های آموزشی بر اساس نيازسنجی از خود پرستاران جهت انطباق محتوای دوره با نيازهای شغلی آنان، توجه به برنامه‌هايی در جهت ارتقای مهارت در انجام امور بالينی، برای بهبود کيفيت و اثر بخشی برنامه‌های آموزش مداوم الزامی بود. از نتايج مطالعه حاضر می‌توان چنين نتيجه‌‌گيری نمود که برنامه‌ريزی و اجرای دوره‌های آموزش مداوم از نظر پرستاران شاغل در بيمارستان‌ها تأمين اجتماعی کرج و شهريار نياز به بازنگری دارد. 

نظرسنجی مستمر به منظور اطلاع از نيازها، کمبودها و کاستی‌ها و اقدام در جهت رفع آن زمينه‌ای خواهد بود جهت حرکت به سوی ارتقای وضعيت برنامه‌های آموزش مداوم، استفاده بهينه از منابع محدود و در نهايت افزايش بهره‌وری و توانمندی پرسنل پرستاری.

واژه‌هاي كليدي: آموزش مداوم ، پرستاران