عکس دو بچه در حال مسواک زدندندان های شیری: در معاینات دندانپزشکی که روی دندان بچّه ها  انجام می گیرد، در میان گذاشتن نکات مهمی با والدین بچّه ها از قبیل: چگونگی پیشگیری از پوسیدگی دندان اطفال، رعایت بهداشت دهان و دندان، نقش فلوراید، تغییرات دندانی بر حسب زمان، اهمیّت سلامت لثه ی بچّه ها، زمان رویش دندان ها و بالاخره نوشیدنی ها در اطفال از اهمیّت بسزایی برخوردار است و در این ارتباط دندانپزشکان باید وقت بیشتری را جهت توضیحات با والدین بچّه ها صرف نمایند. این مقاله به طور مختصر به این موضوعات می پردازد.

پیشگیری از پوسیدگی دندانی:

اهمیّت رژیم غذایی: به والدین باید یادآور شد از مصرف غیر ضروری مواد قندی در بچّه ها و نوجوانان خوددرای نمایند، چرا که تغذیه ی سالم گامی است جهت حفاظت دندان های آنها در طول زندگی شان.

توجّه:

  • شیر و آب تنها نوشیدنی هایی می باشند که می شود از طریق شیشه ی شیر، کودکان را تغذیه نمود.
  • والدین از اضافه نمودن مواد و مایعات قندی به داخل شیشه ی شیر بچّه خووداری و از فرو بردن پستانک به داخل مواد قندی خودداری نمایند.
  • نوشیدن شیر به بچّه ها از طریق فنجان انجام پذیرد.
  • آب میوه باید به صورت آبکی به بچّه ها داده شود به این صورت که در مقابل یک قسمت از عصاره ی آب میوه باید ده قسمت دیگر آن حاوی آب باشد و سعی شود که با فنجان بنوشند.
  • از مصرف آب میوه در حین میل نمودن غذا خودداری شود.
  • اگر بچّه ها تمایل به خوراک مختصر بین وعده های غذایی دارند، والدین به خصوص مادران، توجّه داشته باشند که پنیر غذای مناسبی بوده و از مصرف شیرینی، کیک و بیسکویت خودداری نمایند.
  • همین که اوّلین دندان رویش کرد، رفتن نزد دندانپزشک باید به عنوان یک عادت سرلوحه قرار گیرد.

اهمیّت تمیز نمودن دندان:با رویش اوّلین دندان، پلاک روی دندان و لثه ها پدیدار می شود. این بسیار با اهمیّت است که به والدین تأکید شود مسواک نمودن دندان ها را به عنوان یک اصل در زندگی روزمره به کار گیرند. نظارت والدین هنگام مسواکل نمودن بچّه ها از همان دوران بچگی باعث خواهد شد تا در مراحل بعدی زندگی بچّه ها، یک عادت برای آنان تلقی شود.

توجّه:

  • مسواکل و استفاده آن باید بر حسب سن بچه و مراحل تکامل دندانی انجام گیرد.
  • با رویش اوّلین دندان در بچّه ها می توان از مسواک هایی با پرز نرم و سرکوچک استفاده نمود.
  • ویژگی یک مسواک باید این باشد که دندان بچّه ها را تمیز و همین طور شادی بخش برای آنان باشد.
  • در بچّه ها از خمیر دندان هایی استفاده شود که حاوی فلوراید است.
  • همزمان با رشد بچه ها، باید از مسواک های بزرگتر و با پرز متوسط استفاده گردد.

اهمیّت فلوراید: فلوراید به صورت طبیعی در بعضی آب ها وجود داشته و در پیشگیری از پوسیدگی دندان تا حدودی کمک می نماید.

فلوراید در اغلب خمیر دندان ها موجود بوده امّا خمیر دندان های مخصوص بچّه ها با توجّه به مقدار فلوراید موجود کنترل شده ارجح تر می باشد می توان چگونگی مقدار فلوراید موجود آب مورد استفاده را با مراجعه به متصدیان امور آب منطقه دریافت نمود.

توجّه:

  • در صورتی که در حین معاینات دندانپزشکی پوسیدگی های دندان مشاهده شد، می توان از مکمل های فلوراید که به صورت قرص در دسترس است با تجویز دندانپزشک استفاده نمود.
  • وارنیش از طریق دندانپزشک یا بهداشت کار دهان و دندان قابل انجام است.
  • هر چند فلوراید همانند خیلی چیزها یک عامل پیشگیری کننده ی باارزش است ولی مهم است که میزان موجود آن صحیح باشد یعنی نه خیلی زیاد نه خیلی کم. در بچّه های زیر ۶ سال باید از خمیز دندان هایی با ترکیبات بیش از حد فلوراید دوری جست چرا که باید مقدار کمی از فلوراید در خمیر دندان موجود باشد و نظارت از طرف والدین هنگام مسواک نمودن بچّه ها انجام گیرد.
  • بچه های بالای هفت سال می توانند از خمیر دندان های حاوی فلوراید که افراد خانواده استفاده می کنند بهره گیرند امّا مقدار خمیر دندان گذاشته شوده روی مسواک باید به اندازه یک نخود باشد.

تغییرات بر حسب زمان:

از شیر مادر گرفتن، دندان درآوردن: زمان رویش اوّلین دندان شیری در بچّه ها ممکن است از سه ماهگی تا ۱۱ و ۱۲ ماهگی باشد باید به والدین یادآور گردد در صورت رویش دیرتر دندان بچه هایشان به دندانپزشک مراجعه نمایند. معمولاً اوّلین دندانی که در دهان بچه پدیدار می شود دندان های پیشن فک پایین است.

توصیه دندانپزشکی به مادران:

  • قند یا ترکیبات قندی نباید به عنوان غذاهای کمکی به تغذیه ی بچّه ها اضافه گردد.
  • هنگام استفاده از غذاهای آماده، والدین همیشه بر چسب و نوشته های آن را بخوانند تا از نبود ترکیبات قندی در غذاهای آماده مطمئن گردند.
  • همیشه سعی شود که به بچّه ها غذاهای خوش طعم همانند سبزی های خالص و میوه داده شود.
  • در حین دندان در آوردن، بچّه ها ممکن است به طور غیر ارادی کمی بی قرار شوند و نسبت به قبل بیشتر بهانه بگیرند و توجّه نمایند اغلب هنگام دورۀ رویش دندان ناراحت هستند.
  • دندان در آوردن بچّه ها معمولاً باعث علائمی همچون افزایش دما می گردد. زمانی که بچه مضطرب است، مقداری حرارت ودمای بدن او افزایش پیدا نموده آن وقت می توان با استفاده از مسکن ها سریعاً این حالت را متوقف نمود.

دندان در آوردن وزمان رویش دندان ها: زمان دقیق دندان در آوردن در بچّه ها متفاوت می باشد، امّا توضیحات زیر ممکن است در این باره راهنما باشد. رویش دندان های دائمی در دختران نسبت به پسران زودتر اتفاق می اقتد.

دندان های شیری: دندان های سانترال فک پایین بین ۳ تا ۶ ماهگی، رویش دندان های پیشین بین ۹ تا ۱۲ ماهگی، اوّلین مولار شیری ۱۲ ماهگی، کانین شیری ۱۸ ماهگی، مولار دوّم شیری ۲ سالگی.

دندان های دائمی: پیشین فک پایین حدود ۶ سالگی، مولار اوّل در سن ۶ سالگی پشت دندان های مولار شیری رویش می نماید. کانین دائمی ۹ سالگی، پری مولار دائمی حدود ۱۱ تا ۱۲ سالگی، رویش مولار دوّم دائمی ۱۲ سالگی، دندان های عقل بعد از ۱۶ سالگی.

اهمیّت سلامت لثه: این مهم است که بچّه ها برای داشتن لثه ی سالم و جلوگیری از بروز بیماری لثه (از قبیل التهاب لثه) رعایت بهداشت دهان و دندان را به خوبی انجام دهند تا با انجام در دروان بچگی و نوجوانی دچار مشکل نشوند.

نوشیدنی در بچه ها: نوشیدنی های گازدار چه از نوع رژیمی و یا معمولی، افشره ی مصنوعی میوه، کاکائو و مخلوط شیر و شربت برای دندان ها مضر می باشد.

قند موجود در این نوشیدنی ها باعث بروز پوسیدگی شده و اسید موجود در این نوع نوشیدنی ها ممکن است مینای دندان را تخریب کرده و باعث سائیدگی سطوح مذکور شود.

توصیه به والدین:

  • سعی شود در میان وعده ی غذایی بچّه ها از شیر یا آب به عنوان نوشیدنی استفاده شود.
  • نوشیدنی هر قدر آبکی باشد بهتر است.
  • نوشیدنی های مواد قنددار فقط باید هنگام غذا خوردن نوشیده شود.
  • نوشیدنی های گازدار باید در مواردی مخصوص استفاده گردد.
  • بعد از مسواک نمودن دندان ها، هنگام خواب فقط اجازه ی نوشیدن آب را به بچّه ها بدهند.

معاینات دندانپزشکی:

  • بسیار پسندیده است که والدین، بچّه ها و نوجوانان را با خود جهت معاینات و معالجات دندانپزشکی همراه نمایند چرا که نوعی آشنایی و تشویق و عادت برای آنان خواهد شد.
  • کودکان حتماً باید ۱۸ ماهگی را بگذرانند تا بتوانند و دریابند در معاینات و معالجات دندانپزشکی همکاری لازمه را روی یونیت انجام دهند.
  • زمانی که اعتماد به نفس در سن ۲ سالگی حاکم شد، آن وقت امکان معاینات دندان شیری امکانپذیر خواهد بود.
  • در حالی که اکثریت بچّه ها دندان هایشان به صورت معمول رویش پیدا می کند ولی هستند بچه هایی که دندان هایشان از لحاظ اندازه، تعداد، رنگ و شکل با دیگر بچّه ها فرق داشته باشد.
  • دندانپزشکان به والدین یادآور شوند در این طور مواقع اگر علاقه مند به سلامت دندان های بچه هایشان هستند باید در اسرع وقت دندانپزشک جهت مشاوره مراجعه نمایند.

دکتر فرید مجتهدی (دندانپزشک) مجله پزشکی امروز

سایت های مرتبط: