اثربخشي باليني

 

اثر بخشی بالینی حاصل کاربرد بهترین دانش برگرفته از پژوهش روزآمد و تجربه برای انجام فرآیند صحیح بالینی و دستیابی به نتایج بالینی مطلوب برای بیمار است. همچنین اثربخشی بالینی حکایت از  مطلوبیت نتایج کاربرد یک دارو یا روش تشخیصی درمانی در تولید بهترین نتایج بالینی در بیمارمی نماید.

حجم دانش و شواهد پزشکی با سرعت سیر نور در حال افزایش است  پس هیچ دانش آموخته پزشکی و  پیراپزشکی نمی تواند با این حجم عظیم اطلاعات مواجهه یافته  و آنها را در حافظه خود جای دهد.

پس از گذشت 5 سال از فارغ التحصیلی تنها 10 تا 20 % طبابت پزشکان مبتنی بر شواهد و به عبارتی کاملا اثربخش  است.

بسیاری از روشهای بالینی پس از گذشت زمان و با پژوهشهای بیشتر نقض می گردند و غیر نافع یا مضر شناخته می شوند پس اشراف روزآمد به شواهد معتبر دانش پزشکی ضروری است.

بنابر این ناگزير از روي آوري به طبابت مبتني بر شواهد در قالب بررسی کاملترين، علمي ترين و در دسترس ترين شواهد موجود هستيم. به خاطر داشته باشيم که پزشکي مبتني بر شواهد  اهميت تجربه باليني پزشکان را انکار نمي‌کند، ارزشها و ترجيحات بيماران را ناديده نمي‌گيرد، و مانند يک کتاب آشپزي نيست که تمام مراحل ارائه يک مراقبت يا انجام يک درمان را يک به يک ديکته کند و توان تصميم گيري را از پزشک سلب نمايد بلکه با استناد به شواهد موجود چراغی روشن فراروی تیم بالینی قرار میدهد تا در شعاع آن  مهارت و تجربه خود را برای اخذ  بهترین تصمیمات بالینی بکاربندند .

شواهد بالینی به ترتیب قوت و قابلیت اعتماد از پایین به بالا عبارتند :

1.       مطالعات موردی- مطالعات همبستگی- مطالعات غیر تجربی

2.       مطالعات نیمه تجربی

3.       کارآزماییهای بالینی غیر تصادفی

4.       کارآزماییهای بالینی تصادفی

5.       مرور نظام مند شواهد -گزارش ارزیابی فن آوری سلامت

6.       راهنمای طبابت بالینی

راهکارهاي طبابت باليني به عنوان يکي از اجزاي اصلي طبابت مبتني بر شواهد هستند که به تشریح  توصيه‌هاي نظام مند به پزشک و بيمار برای تصميم‌گيري مناسب درمواجهه با يک شرايط باليني خاص می پردازند . راهکارهای طبابت بالینی  طراحي مي‌شوند تا کيفيت ارائه خدمات براي بيماران را بهبود بخشند، اطلاعات مناسبي براي تشخيص و درمان  در شرایط ویژه فراهم نمايند، منجر به ارتقا سلامت شده و از تحميل هزينه هاي اضافي جلوگيري نمايند .

امکان دسترسی آنلاین به راهنماهای طبابت بالینی در بانک های متعدد اطلاعات معتبر پزشکی نظیر WWW.TRIPDATABASE.COM وجود دارد اما توصیه می گردد در کشورهایی نظیر ما با توجه به وجود منابع متعدد راهنماهای بالینی در مراجع معتبر علمی ، تنها بومی سازی آنها یعنی ایجاد تناسب با ویژگیهای اپیدمیولوژیک منطقه، ویژگیهای سیستم سلامت، فن آوریهای در دسترس منطقه و اولویتهای هزینه ای جامعه تحت پوشش صورت پذیرد.   برای کمک به تصمیم گیریهای بالینی مبتنی بر شواهد اقدامات زیر را انجام دهید:

·         متخصصین بالینی واعضای هیئت علمی وپرستاران راباطبابت مبتنی برشواهد و استفاده ازراهنمای طبابت بالینی آشناکنید

·         فرهنگ مطالعه و مراجعه به متون معتبر را ترویج و تشویق کنید تا جاییکه بجای نقطه ضعف ، نشانه عالمانه و مسئولانه برخورد کردن تیم بالینی با بیمار به حساب آید.

·     امکان دسترسی آنلاین به بانکهای اطلاعاتی معتبر شواهد پزشکی و پیراپزشکی را در محل برگزاری گزارش صبحگاهی، ژورنال کلاب ، محل اقامت موقت پزشکان و پیراپزشکان، و در صورت امکان بصورت پرتابل بر بالین بیمار برقرار کنید.

·     از گروههای بالینی و آموزشی بخواهید حداقل10 بیماری یا پروسیجر شایع بخش خود را شناسایی و معتبرترین شواهد مرتبط با آنها را – حداقل 5 متن مرجع با درجه اعتبار بالا- را از میان راهنماهای بالینی یا مرور نظام مند شواهد قابل دسترس از منابع آنلاین کتابخانه استخراج نمایند.

·     با آموزش روش ساده ای از بومی سازی راهنماهای بالینی ، از آنها بخواهید تا راهنمای بالینی مورد استفاده پزشکان و بیماران  این ده بیماری/پروسیجر را بومی سازی و بصورت درون گروه تخصصی دانشگاهی مصوب نمایند .

·         برای بومی سازی وکاربرد راهنماهای بالینی پزشکان و بیماران در بخشها مشوقهای آموزشی، مالی/بودجه ای تعیین کنید

·         از گروههای بالینی و آموزشی بخواهید معیار و شاخص اثربخشی بالینی در این ده بیماری/پروسیجر را تعیین نمایند.

·     کمیته علمی خبرگان دانشگاهی "تایید راهنماهای طبابت بالینی" را برای به اشتراک گذاری نتایج این فعالیت در سطح بیمارستانهای دانشگاه و اعتبار بخشی علمی تجربی به آن  تشکیل دهید.

·     فلوچارتها و الگوریتمهای بالینی برگرفته از منابع معتبر و یا راهنمای بومی شده فوق را بصورت فلش کارت در بخشها و کلینیکها قرار دهید تا در بهنگام مورد استفاده کادر بالینی قرار گیرند.

·     دوز و شیوه مصرف داروهای رایج بخش و تعریفی از اختصارات مورد استفاده کلینیکی و پاراکلینیکی را بصورت کارت در محلی در دسترس و دید پزشکان قرار دهید.