پایگاه اطلاع رسانی پرستار و پرستاری

زخم پای دیابتی اهمیت دارد زیرا:

· مهمترین علت بستری بیماران دیابتی را تشکیل می دهد .
· ناتوانی و مرگ و میر بیماران دیابتی را سبب میشود.
· علت عمده آن ،از بین رفتن حس پا نوروپاتی و اختلال خون رسانی (عیب عروقی) می باشد.
· زخم پا تهدیدی است برای قطع پا.
· هزینه های درمان زخم پا و اقدامات ارتوپدی و قطع عضو بر پیکر بهداشت و درمان جامعه سنگین است.
·باآموزش صحیح و کنترل قند ،چربی و فشار خون می توان از ایجاد زخم پا دربیماران دیابتی جلوگیری کرد.

چرا پای بیماران دیابتی زخم می شود؟

یکی از عوارض دیررس بیماری دیابت نوروپاتی یا گرفتاری اعصاب است .شیوع این عارضه در بیماران دیابتی بین 12 تا 50 درصد ذکر شده .
شدت نوروپاتی با سن ، طول مدت ابتلا به دیابت و چگونگی کنترل قند خون ارتباط دارد.
نوروپاتی به چندین شکل در بیماران دیده می شود ، شایع ترین فرم آن به صورت گرفتاری حس در پا می باشد که ممکن است به صورت درد، سوزن سوزن شدن و یا مور مور شدن در پاها بروز نماید و یا به صورت از بین رفتن حس درد و حرارت و حس درک موقعیت پا (عمق شعوری ) تظاهر کند.
درک ارتعاشات کاهش یافته به طوریکه آستانه درک ارتعاشات دیپازون در اندام تحتانی افزایش یافته و احتمال ایجاد زخم بدون درد در پا را زیاد میکند.
از طرفی به علت گرفتاری اعصاب خودکار(سمپاتیک و پارا سمپاتیک)تعریق پا کاهش یافته و با گرفتاری اعصاب حرکتی ناحیه غضلات پا ضعیف و ناتوان می شود.
مجموعه عوامل فوق همرا با آترواسکلرزه عروق و کاهش خون رسانی پا عمده ترین علل مساعد کننده پای دیابتی برای بروز زخم می باشد.
عدم کنترل دیابت ،دفاع بدن در برابر میکروب ها و ترمیم زخم را نیز مختل می کند.

چه افرادی در معرض خطر زخم پا هستند؟

به طور کلی افرادی که یک یا چند فاکتور از گرفتاری های زیر در آنان وجود دارد افراد در معرض خطر ابتلا به زخم پا می باشند .
· از بین رفتن حس پا
· نارسایی عروق پا
· تغییر فرم پا به علت فشار نا مناسب به پا
· گرفتاری سیستم اعصاب خودکار به علت کاهش تعریق و خشکی پوست
· محدودیت حرکات مفصلی
· چاقی
· تاری دید ( گرفتاری شبکیه به علت دیابت )
· کنترل نا مناسب قند خون ، فشار خون و چربی خون
· عدم رعایت بهداشت پا
· مصرف سیگار

آنچه باید بیمار دیابتی انجام دهد:


1. روزانه پاهای خود را از نظر وجود تاول ،بریدگی ،خراشیدگی یا ضایعات بین انگشتان بررسی نماید.
2. پاهای خود را هر روز بشوید و خصوصا بین انگشتان را به دقت خشک کند.
3. قبل از شستشوی پاها درجه حرارت آب را با آرنج یا دماسنج بررسی کند.
4. در صورت وجود اختلال دید ،یکی از اعضای خانواده یا یک دوست روزانه پاها را مشاهده کند.
5. در صورت خشکی پوست پاها ،پس از شستشو و خشک کردن از کرم یا روغن نرم کننده استفاده کند.
6. جوراب های مناسب کتانی یا نخی بپوشدو روزانه آنها را تعویض کند.از پوشیدن جوراب های رفو شده یا پاره خودداری نماید.
7. هنگام خرید کفش دقت کند که کاملا اندازه باشد.به جا باز کردن بعدی اعتماد نکند.جنس کفش باید چرمی باشد و خرید کفش در اواخر روز (زمانیکه پاها بزرگترین اندازه را دارند)صورت گیرد.کفش های ویژه قدم زدن و دویدن را پس از بررسی پزشک بپوشد.
8. قبل از پوشیدن کفش ،داخل و کناره های آن را از نظر وجود مواردی چون جسم خارجی و سنگ ریزه بررسی کند.
9. هر 4 تا 6 ساعت کفش ها را برای استراحت از پا در آورد.
10. در فصل زمستان بیشتر احتیاط نماید و از جوراب پشمی استفاده کند.اطمینان داشته باشد که که کفش ها برای جوراب های ضخسم به اندازه کافی جا دارد.
11. ناخن ها را به صورت عرضی کوتاه کند و هیچگاه آنها را از ته نگیرد.
12. در صورت وجود یک ضایعه جدید ،قرمزی ،تورم ،درد پا یا هر گونه زخم یا تاول فورا پزشک خود را آگاه کند و تا زمان معاینه پا ها را استراحت دهد.
13. کنترل دیابت را به خوبی برقرار نماید.
14. هر چه می تواند در مورد دیابت و آثار آن بر پاها بیاموزد.

آنچه نباید بیمار دیابتی انجام دهد:

· سیگار نکشد.
· از کیسه آب گرم برای گرم کردن پاها استفاده نکند.
· هیچوقت پا برهنه راه نرود.در صورت سرذی پاها جوراب بپوشد و آنها را در معرض حرارت مستقیم قرار ندهد.
· بر روی سطوح داغ مانند شن های ساحل یا سیمان کنار استخر شنا راه نرود.
· مواد شیمیایی را برای بر طرف کردن میخچه و پینه به کار نبرد و از محلول های ضد عفونی قوی استفاده نکند.
· از نوار های چسبنده روی پا استفاده نکند.
· پاها را مدت طولانی در آب قرار ندهد.
· از کش یا بند جوراب استفاده نکند.
· بدون جوراب کفش نپوشد.
· صندلهایی که بین انگشتان حلقه دارند نپوشد.
· میخچه و پینه را برش ندهد .
· پاها را روی هم نیندازد.