«بدون كنكور وارد دانشگاه شوید» از تراكت‌های تبلیغاتی و بیلبوردهای عظیم‌الجثه تا كادرهای رنگی داخل صفحات نشریات و حتی كاغذهای بی‌كیفیت كاهی و گاهی هم كارت شیك مستطیل‌شكل، همگی مشتاقان ورود به دانشگاه و شاید پشت كنكوری‌ها را به خود می‌خوانند تا به ازای دریافت فقط چندصد هزار تومان به طور تضمینی او را روانه دانشگاه كنند، آن هم دانشگاهی از جنس پیام نور....
از زمانی كه برای اولین بار معاونت آموزشی دانشگاه پیام نور درباره فعالیت گسترده دوره‌های غیرقانونی فراگیر پیام‌نور واكنش نشان داد و اعلام كرد كه لایحه برخورد با موسسات غیرمجاز فراگیر به وزارت علوم رفته است، بیشتر از یك سال می‌گذرد.
این موسسات تنها برای برگزاری كنكورهای آزمایشی و كلاس‌های تقویتی و جبرانی از وزارت علوم مجوز دارند، اما مدت‌هاست به اقدام غیرقانونی خود در برپایی دوره‌های فراگیر پیام‌نور ادامه می‌دهند.
چرا وزارت علوم و تحقیقات نسبت به برخورد با این موسسات تعلل كرده و چرا لایحه مورد اشاره معاونت آموزشی همچنان مسكوت و بدون استفاده مانده است.
در عین حال رئیس دانشگاه پیام نور، حتی یك مورد از این آگهی‌های تبلیغاتی را تایید نمی‌كند و تضمین صددرصدی پذیرش در دانشگاه پیام نور را از سوی این موسسات بشدت رد می‌كند.
حتی وزارت علوم هم كه بظاهر نسبت به برخورد با اقدامات غیرقانونی این موسسات سكوت كرده، بارها ضمن هشدار نسبت به تشدید فعالیت این موسسات، از ارائه هرگونه مجوز برای برگزاری دوره‌های آموزشی فراگیر شانه خالی كرده است، چرا كه بنا بر اعلام این وزارتخانه، هیچ یك از این موسسه‌ها مجاز نیستند با عنوان «آموزش فراگیر پیام نور» یا «ورود به دانشگاه بدون كنكور» به تبلیغ بپردازند و موسسات مجاز كه البته تعدادشان بسیار ناچیز است موظفند برای شناسایی بهتر نسخه‌ای از موافقت‌نامه قطعی و مجوز برگزاری دوره‌های خود را در محلی مناسب و در معرض دید مراجعه‌كنندگان نصب كنند.
اما به نظر می‌رسد بازار پرزرق و برق تبلیغات موسسات بدون مجوز آنقدر داغ و چشمگیر است كه مانع توجه مشتریان به وجود یا نبود مجوز نصب شده در موسسات می‌شود.
اما حسینعلی قاسم‌زاده، رئیس دانشگاه پیام نور استان تهران در این زمینه با تاكید بر این كه نمی‌توانیم مانع تبلیغات شویم و این از مسوولیت‌های دانشگاه پیام نور نیست، می‌گوید: این موسسات انتفاعی و مانند كلاس‌های خصوصی هستند و فقط از اسم پیام نور استفاده می‌كنند.
به عقیده وی، مراجعه افراد به این موسسات تا قبل از این كه دانشجوی پیام نور شوند، ربطی به این دانشگاه ندارد و متولی نظارت بر این موسسات، وزارت علوم و تحقیقات است كه تاكنون تنها به ۲ موسسه در تهران مجوز داده است. قاسم‌زاده نخواست از ۲ موسسه مذكور نام ببرد.
بر اساس این گزارش، در حال حاضر بسیاری از موسساتی كه خود را متولی آموزش فراگیر و ورود به دانشگاه پیام نور معرفی می‌كنند، دارای مجوز فعالیت فرهنگی از وزارتخانه‌های دیگری غیر از وزارت علوم هستند و این وزارتخانه از سال ۸۶ تاكنون در پی برطرف كردن بروكراسی‌های اداری در تعطیلی موسسات غیرمجاز است و حتی در این زمینه با نیروی انتظامی مذاكراتی داشته، اما هنوز فعالیت‌های غیرقانونی با استفاده از ابزارهای تبلیغاتی در سطح كشور ادامه دارد.
● پیام نور، كمیت منهای كیفیت‌
اما مشكلات مربوط به دانشگاه پیام نور تنها به فعالیت موسسات غیرقانونی كه از نام این دانشگاه سوءاستفاده می‌كنند، خلاصه نمی‌شود، بلكه پس از پذیرش و ورود به این دانشگاه، دانشجویان با مشكلات متعددی روبه‌رو هستند؛ مشكلاتی كه حتی مسوولان مراكز مختلف پیام نور به آن اذعان می‌كنند كه البته با دستورالعمل دولت مبنی بر افزایش كمی تعداد دانشجویان در دانشگاه پیام نور، بدون توجه به زیرساخت‌های كیفی، مشكلات پیام نوری‌ها چند برابر شده است.
جمعی از دانشجویان این دانشگاه از مراكز مختلف پیام نور ضمن تماس با خبرنگاران رسانه‌های جمعی یا انتشار مطالب در پایگاه‌ها و وبلاگ‌های اینترنتی، مراحل ثبت‌نام در این دانشگاه را از مهم‌ترین مشكلات اول هر ترم می‌دانند، در واحدهایی كه هنوز ثبت‌نام‌ها اینترنتی است، به رغم تلاش دانشگاه برای ارائه خدمات بیشتر و راحت‌تر، اشتباهات فاحش و ضعف شبكه، ثبت‌نام را به شكنجه روحی برای دانشجویان تبدیل كرده است.
در برخی موارد میزان شهریه و حتی شماره حساب دانشگاه بدرستی درج نمی‌شود، روش فنی انتخاب واحد و سیستم اجرایی، پیكره‌بندی صفحه شیوه ثبت‌ اطلاعات موجود در سایت ثبت‌نام كاملا ناشیانه است. در مراكزی هم كه ثبت‌نام‌ها حضوری است، نبود متصدی دلسوز برای پاسخگویی، صف‌های طویل و پاسخگو نبودن تلفن‌های گویای برخی مراكز باعث اتلاف ساعت‌ها و صرف صدها هزار ریال هزینه بخصوص برای دانشجویان شهرستانی است.
به گفته یكی از همین دانشجویان كه از شهرستان برای ثبت‌نام به مركز تهران آمده و از شدت خستگی روی پله دانشگاه‌ها نشسته است، تماس تلفنی با مسوولان دانشگاه از محالات است، چون بوق اشغال و ممتد تلفن، شما را از هرگونه ارتباط با رئیس مركز منصرف می‌كند، اگر هم كسی گوشی را بردارد، چون اطلاعات درستی به دانشجو ارائه نمی‌شود باز هم شما را به شماره‌ای بدتر از اولی حواله می‌دهند.
از عمر دانشگاه پیام نور كه با هدف آموزش از راه دور تاسیس شده، ۲۰ سال می‌گذرد و در حال حاضر بیش از یك میلیون و ۶۵ هزار دانشجو دارد.
رئیس مركز تهران این دانشگاه درباره مشكلات مربوط به پیام نور توضیح می‌دهد: ما در تهران ۵۰ هزار و در كل استان تهران بیش از ۱۰۰ هزار دانشجو داریم بدون این كه فضای آموزشی مناسبی داشته باشیم. مهم‌ترین مشكل این دانشگاه در بخش آموزش است كه سیاست دولت در زمینه افزایش كمی دانشجویان بدون افزایش كیفی نیروی انسانی یا فضای مطلوب آموزشی، مشكلات دانشگاه را بیش از گذشته رشد داده است.
بر این اساس، نسبت كارشناس آموزشی به دانشجو در دانشگاه پیام نور یك به ۱۶۰۰ و نسبت استاد به دانشجو یك به بیش از ۲۵۰ نفر است. در حالی كه محمدمهدی زاهدی، وزیر علوم این نسبت را استاندارد و مطلوب می‌داند، رئیس دانشگاه پیام نور تهران، آن را كافی نمی‌داند و بر ضرورت افزایش حق‌التدریس استادان برای بهره‌مندی از حضور استادان قوی و مسلط بر سرفصل دروس تاكید می‌كند.
قاسم زاده ضمن تایید مشكلات دانشجویان حین ثبت‌نام، از تقسیم‌بندی آنها براساس حرف اول نام خانوادگی و نوبت بندی برای ثبت‌نام سخن می گوید: «بخشی از مشكلات ثبت‌نام به سازمان مركزی دانشگاه پیام نور برمی‌گردد، اگر سیاسگذاری دانشگاه در اختیار مراكز و مناطق باشد، شاید مشكلات كمتر شود، ما از اول تا آخر تصمیم گیرنده نیستیم، وقتی پنجشنبه تماس می‌گیرند و ما باید تا شنبه ۱۴ هزار نفر را ثبت‌نام كنیم، یعنی چه؟ یعنی یك شبه باید یك دانشگاه جدید ایجاد كرد. این كار باید براساس سنجش ظرفیت‌ها ایجاد شود.
‌● پیام‌نور مثل همه دانشگاه‌ها نیست‌
اگر دانشجوی پیام‌نور باشید؛ می‌دانید كه مجبورید برای امتحان آخر ترم یك كتاب چندصد صفحه‌ای را از بر كنید. اگر هم دانشجوی پیام‌نور نیستید، باید بدانید دانشجویان پیام نور با دیگر دانشگاه‌ها متفاوتند، تشكیل هفته‌ای یك یا ۲ روز جلسات درسی، حضور تنها ۷ جلسه استاد سركلاس درس و تنها برای رفع اشكال و معرفی كتاب‌های قطور و سنگین و آزمونی دشوار،‌ از ویژگی‌های این دانشگاه است كه مسوولان به مدد آن، می‌خواهند سطح علمی فارغ‌التحصیلان این دانشگاه را در حد دیگر دانشگاه‌های كشور قرار دهند.
بنابراین اگر منابع آزمون ورودی این دانشگاه در آستانه آزمون تغییر می‌كند، براساس گفته‌های روسای مراكز، مربوط به ماهیت این دانشگاه است كه می‌خواهند افرادی وارد دانشگاه پیام نور شوند كه به یك منبع علمی اكتفا نمی‌كنند و باید به لحاظ علمی، صاحب صلاحیت تحصیل در پیام‌نور باشند.
● مشكلات بودجه، پیام‌نور هم درگیر است‌
متوسط شهریه دانشگاه پیام‌نور حدود ۲۰۰ هزار تومان یعنی كمتر از مدارس غیرانتفاعی، برای هر ترم تحصیلی است. براساس این گزارش، روسای دانشگاه پیام‌نور با اعتبار ۸ میلیارد تومانی و نداشتن ساختمان‌های آموزشی و سطح پایین شهریه‌ها، نمی‌توانند به رفع مشكلات این دانشگاه بپردازند.
این مشكلات بویژه مراكز شهرستان‌هایی مانند یاسوج و خرم‌آباد،‌ گرگان و... را بیش از مركز تهران آزار می‌دهد؛ چرا كه بعضی از این مراكز پیام‌نور، حتی یك متر فضای آموزشی ندارند و با بودجه ناچیز نمی‌توان كیفیت آموزشی را ارتقا بخشید.
دانشگاه پیام‌نور كه شاهد بیشترین نارضایتی دانشجویان و دانش‌پذیران است، در مقابل دستور دولت برای افزایش تصاعدی تعداد دانشجویان، در انتظار حمایت دولت است.
از تابستان امسال قرار بود ساختمان‌های بلااستفاده دولتی با مصوبه هیات دولت به مراكز دانشگاه پیام‌نور اختصاص یابد و نیز مجوز جذب ۶۰۰۰ نیروی انسانی از دیگر دستگاه‌های دولتی به این دانشگاه صادر شود ، برنامه ‌ها برای برون‌رفت پیام‌نور از بحران كیفی‌سازی، تدوین و تهیه شده است، این‌كه چرا اجرای این برنامه با تعلل روبه‌روست، نه دانشجویان می‌دانند و نه روسای مراكز دانشگاه!