اتوکلاو
اتوكلاو
اتوكلاو كه با بخار مخصوص كه طبق دستور كاتالوك استفاده ميشود وبهترين طريق استريل كرن وسايل ميباشد .اين طريقه استريلكردن كليه ميكرب ها اعم از معمولي و اسپور ها را از بين مي برد ومدت زمان آن براي وسايل فلزي وپارچه اي فرق ميكند
طرز بسته بندي كرن وسايل در اتوكلاو
اصولا وسايلي كه براي استريل كردن امده مي شود بايد يك اندازه معين باشد تا استريل شود
بزرگترين اندازه35*40*سانتيمتر بايد سعي شود كه اندازه ان بزرگتر نباشد
وسايل طوري در اتوكلاو چيده شود كه بخاربتواند به اساني ازلاي ويايل عبور كند و حتما لاي داخلي پتكها را نوار اتوكلاو بزنيد كه مطمعن باشيد در موقع مصرف كه نوار ان تغيير رنگ داده ودستكشها را كه مي خواهيد
استريل كنيد در پارچه دو لايه ضخيم بپيچيد ومدت زمان ان را مطابق دستور اتوكلاو بگيريد كه معمو لا 15
دقيقه است اگر وسايلي را ه مي خواهيد در اتوكلاو بگذاريد به روغن الوده است سعي كنيد ان را پاك كنيد و
سپس در اتوكلاو بگذاريد
معمولا درجه حرارت 250 درجه فارانهايت است زمان ان براي وسايل لاستيكي وسند ها 15 دقيقه است
وبراي وسايل لاستيكي 40 دقيقه براي وسايل فلزي 50 دقيقه معمولا اتوكلاو هاي سريع3 دقيقه اي
و دماي آن 250 درجه فارانهايت است البته اين زمان ها براي اتوكلاوهاي مختلف فرق مي كند بايستي در
كاتالوگ مدت زما ن دقيق را كنترل كرد سعي كنيد تمام پارچه هايي كه براي پيچيدن پكها به كار برده مي شود
دولايه و بدون پارگي وسوراخ باشد.
طريقه گذاشتن وسايل داخل اتوكلاو
1-سعي كنيد وسايل بزرگ را با وسايل كوچك يكي در ميان بگكه بخار از كليه لايه ها عبور كند
2- اگرشيشه محلول داخل اتوكلاو بگزاريد سعي كنيد در ان را باز بگزاريد ويا جا داشته باشند وگر نه مي شكنند
3-قبل از گذاشتن وسايل داخل اتوكلاو نوار اتوكلاو تاريخان را كنترل كنيد
4-سعي كنيد دستكشها .و وسايل لاستيكي كه احتياج به زمان معين معمولا 15 دقيقه دارند در يك اتوكلاو بگذاريد
5-اگر بيكس هاي فلزي داخل اتوكلاو مي گذاريد .دريچه هاي اطراف ان را باز كنيد و بعد داخل اتوكلاو بگذاريد
6-اگر وسايلي هستند كه طرز مصرف ان را نمي دانيد حتما سوال كنيدمخصوصا در مورد وسايل اتاق عمل
انواع گرافت ها وانواع وسايل ديگر
خشك شدن لوازم استريل
هيچگاه بعد از باز كردن درب اتوكلاو وسايل را خارج نكنيد چون وسايل اتوكلاو. احتياج به مدت زمان دارند يچ عنوان از اتوكلاو خارج نكنيد چون قابل استفاده
نيست و هر جا كه بگذاريد رطوبت لايه خارجي گرد و خاك ميكرب ها را به خود جذب مي كند و. وسايل غير استريل خواهد شد
استرليزاسيون : روشها و دستگاه ها
مرحله آخر از سيكل مزبور، استريليزاسيون است، روشهاي مختلفي براي استريليزاسيون وجود دارد:
- روش استفاده از بخار (گرماي مرطوب)
- روش استفاده از هواي خشك (گرماي خشك)
- اتيلن اكسايد،
- روش پلاسما و ديگر روش هاي غير رسمي
روش استفاده از بخار (اتوكلاو) قابل كنترل، آسان، بدون باقيمانده، سريع، قابل انبار، معتبر، داراي نشانگر (indicator ) است و از آنجا كه در مقايسه با ساير روشها به ابزارآلات آسيب كمتري ميرساند، به عنوان بهترين روش استريل در نظر گرفته شده است.
با توجه به نوع ابزارآلات، اتوكلاوها به سه كلاسN.S و B طبقهبندي ميشوند. اين طبقهبندي به منظور صحت عملكرد استريليزاسيون با توجه به نوع وسايل صورت ميگيرد.
كلاس N:
بر اساس استاندارد اين اتوكلاو قادر است ابزار آلات جامد بدون پوشش را استريل نمايد. بدين ترتيب تضميني براي استريل وسايل پوششدار (اعم از پارچه يا كاغذ هاي مديكال ) و نيز وسايل حفره دار وجود ندارد. اين سيستم فاقد پمپ Vacuum ميباشد.اما در طراحي بعضي از كارخانههاي سازنده در اين نوع اتوكلاو سيستم خشك كن و نيز امكان استريل وسايل بستهبندي شده در كاغذ هاي مديكال وجود دارد، بنابراين در خريد اين نوع اتوكلاو بسيار دقت نماييد.
كلاس S:
وسايلي كه در اين نوع اتوكلاو ميتوان استريل نمود توسط كارخانه سازنده مشخص ميشود. اين اتوكلاو ميتواند ابزار آلات بدون پوشش جامد يا پوشش دار جامد، مواد نساجي مثل پارچه، گاز تك لايه و وسايل سوراخ دار B را استريل نمايد.
يك اتو كلاو كلاس S ميتواند با پمپ وكيوم يا بدون آن تجهيز شود و قطعاً داراي سيكل خشككن است.
كلاس B:
اين اتوكلاو ميتواند تمام انواع اينتسترومنتها براي مثال پوشش دار جامد و بدون پوشش، مواد نساجي و اينسترومنتهاي سوراخ دار مدل B و مدل A را استريل نمايد. اتوكلاوهاي داراي پمپ وكيوم قدرتمندي است كه ميتواند تا حدود 9/0- بار خلاًً ايجاد كند.
دما و فشار در اتوكلاو مطابق استانداردهاي بينالمللي توسط كارخانه سازنده تنظيم ميشود. بر اساس استاندارد در دماي 0c 121 و فشار bar 2/1 ابزارآلات بايد حداقل به مدت 15 دقيقه، تحت فرآيند استريليزاسيون قرار گيرند و در دماي 0c 134 و فشار bar 1/2 مدت زمان استريليزاسيون حداقل 3 دقيقه است.
اتوكلاو 3 دقيقه اي ، يك اصطلاح نادرست
در اتاقهاي عمل، كلينيكها و مراكز دندانپزشكي به منظور انجام عمليات استريليزاسيون، استفاده از اتوكلاوهاي سريع (fast ) و در نتيجه با حجم كم توصيه ميشود.
اتوكلاوهاي سريع (fast ) يا به اصطلاح نادرست 3 دقيقهاي، مطابق استاندارد بايد داراي حداقل زمان استريليزاسيون مطابق با دما باشد. اين حداقل زمان همانطور كه گفته شد، در دماي 134 درجه سانتي گراد ( 3 دقيقه) و در دماي 121 درجه سانتي گراد (15 دقيقه)، تعيين شده است اما كل مدت زمان كار دستگاه اتوكلاو از فشار دادن دكمه start (شروع كار) تا پايان كار سيستم، مجموع سه زمان : Preheating Time (زمان اوليه) ، Sterilization Time (زمان استريليزاسيون) و Drying Time (زمان خشك شدن) است.
در مورد زمان استريليزاسيون توضيح داده شد، زمان خشك كردن در اتوكلاو مجهز به سيستم خشككن نيز توسط كمپاني سازنده تعيين ميشود و مقدار آن ثابت است.
ليكن زمان Preheating (زمان اوليه) وابسته به پارامترهاي ديگري است. چنانچه اتوكلاو مجهز به پمپ وكيوم باشد "زمان اوليه" وابسته به تعداد دفعات وكيوم و نوع دستگاه، متفاوت خواهد بود. ضمناً عواملي همچون دماي محيط اطراف و دماي اوليه چمبر و نيز نوسانات برق شهر در تعيين زمان اوليه (Preheating) نقش بسزايي دارد.پس اصطلاح اتوكلاوهاي 3 دقيقه اي بدون شك غلط و فاقد اعتبار است.
بررسي اهميت وكيوم در اتوكلاو:
زمانيكه درب اتوكلاو را بسته و دكمه شروع (start ) فشرده ميشود، عمليات دستگاه آغاز ميگردد. در اين لحظه در داخل چمبر اتوكلاو بستههاي هوايي وجود دارد. اين بستههاي هوايي به علت اختلاف الاستيسيته فيزيكي با بخار تركيب نمي شود و سرد باقي ميمانند و در نتيجه از استريليزاسيون جلوگيري ميكنند. ضمناً وجود بستههاي هوايي در ابزارآلات حفرهدار انكارناپذير است. بنابراين لازم است راه حل مناسبي براي از بين بردن اين بستههاي هوايي ارائه شود.
پمپ وكيوم؛ تضمين استريليزاسيون مناسب
اكثر اتوكلاوها به سيستم وكيوم ترموديناميك مجهز هستند، اما اين سيستم صرفاً موجب از بين رفتن بستههاي هوايي داخل چمبر خواهد شد، بدينترتيب بستههاي هوايي داخل ابزارآلات حفرهدار همچنان سرد و غير استريل باقي خواهند ماند. به منظور استريل نمودن ابزارآلات حفره دارد (مانند توربين در دندانپزشكي) نياز به پمپ وكيوم مجزا است. وجود پمپ دو مزيت اصلي دارد:
1) آنكه قبل از شروع سيكل استريل جهت خارج كردن بستههاي هوايي
2) در پايان عمليات دستگاه به منظور خشك كردن ابزارآلات وارد عمل خواهد شد.
نكات كلي كه در خريد دستگاه اتوكلاو بايد به آن دقت نمود:
* با توجه به فشاري كه دستگاه در آن كار ميكند، لازم است در اتوكلاو مجهز به سيستم قفل مكانيكي و نيز الكترومگنتيك باشد و تا زمانيكه فشار دستگاه به صفر نرسد، درب دستگاه باز نشود،
*جنس چمبر حتي المقدور از جنس فولاد ضد زنگ ( (stainless steel بوده و المنت دور تا دور چمبر قرار گرفته باشد تا گرما كاملاً به طور يكنواخت توزيع گردد 2) در پايان عمليات دستگاه به منظور خشك كردن ابزارآلات وارد عمل خواهد شد
*جنس چمبر حتي المقدور از جنس فولاد ضد زنگ ( (stainless steel بوده و المنت دور تا دور چمبر قرار گرفته باشد تا گرما كاملاً به طور يكنواخت توزيع گردد،
*چاپگر به منظور مستندسازي عمليات استريليزاسيون، گزينه مناسبي در دستگاههاي اتوكلاو است.
*جديدترين نوع اتوكلاوها مجهز به سيستم Water Clean است، بدين ترتيب دستگاه بهطور مستقيم به لوله كشي آب شهر متصل شده و نياز به آب مقطر از ميان ميرود.
* اتوكلاوهاي سريع (fast ) با كاهش زمان خشككردن، سرعت عمليات دستگاه را به مراتب افزايش ميدهند. سيكل flash در كنار سيكلهاي 121 درجه سانتيگراد (بدون پوشش و با پوشش) و سيكل 134 درجه سانتيگراد (بدون پوشش و با پوشش) موجب افزايش سرعت دستگاه ميشود.
اتوكلاو(بخار، اتوماتيك )
اتوكلاو بخار به دستگاهي اطلاق ميشود كه در آن درجه حرارت بايد با استفاده از بخار قابل دستيابي باشد. در قرن نوزدهم براي اولين بار، اتوكلاوهاي بخار براي استريل كردن مايعات بكار گرفته شد ولي با پيشرفت علم و تكنولوژي در حال حاضر از اين دستگاه براي موارد متفاوتي از قبيل مايعات، تجهيزات و ساير موارد استفاده ميشود . فضاي فيزيكي دستگاه اتوكلاو بايد به گونه اي طراحي گردد كه ورود وسايل استريل از يك در و خروج آنها از در ديگر باشد .
چينش وسايل در داخل اتوكلاو بايد به صورت عمودي باشد و فضاي خالي بين آنها وجود داشته باشد كه بخار به راحتي در ميان آنها نفوذ كند. وزن بسته ها بهتر است 5 تا 7 كيلو باشد و ابعاد آن نيز بسيار كوچك يا بسيار بزرگ نباشد.
استاندارد EN554مربوط به كنترل دوره اي اتوكلاوهاي بخار است . بر اساس اين استاندارد محفظه دستگاه بايد قابليت جا دادن پانل هايي به ابعاد mm600×mm300×mm300 و يا ضرايبي از اين ابعاد را داشته باشد. در نهايت وسايل از در ديگري خارج شده و در قفسه مخصوص لوازم استريل چيده ميشوند.
اجزاي تشكيل دهنده اتوكلاو اتوماتيك :
داراي دو صفحه مدرج دايره اي شكل جهت نمايش ميزان فشار جكت (فشار دستگاه ) و فشار چمبر (فشار محفظه) ميباشد.
داراي دكمه اي است جهت انتخاب جنس ماده اي كه قرار است وارد دستگاه شود.
اين دستگاه داراي شيلنگ تخليه و كمپرسور ( جهت فشرده كردن بخار) مي باشد . بر سر راه شير ورودي هوا يك منبع روغن وجود دارد تا هواي خشك وارد دستگاه نشود و دستگاه آسيب نبيند.
در دستور كار هر اتوكلاو مراحل هفت گانه زير قرار دارند :
1- خطاي استريل 2- درب استريل (كه در پشت دستگاه قرار دارد براي خروج وسايل استريل شده) 3- درب غير استريل (جلوي دستگاه قرار دارد براي ورود وسايل غير استريل ) 4- سيكل خلاء ( خالي كردن فشار داخل محفظه توسط پمپ خلاء ) 5- سيكل استريل 6- سيكل خشك كن 7- اتمام سيكل ..
پایگاه اطلاع رسانی پرستاری اولین و فعال ترین پایگاه در زمینه اطلاع رسانی پرستاری است با محبت های شما عزیزان و مخاطبان خود که با بازدیدها و جستجوهایتان آن را تبدیل به مرجعی در پرستاری نموده اید آمادگی خود را جهت انتشار اخبار ، مطالب ، تحقیقات و اطلاعیه های شما اعلام می نماید.