پایگاه اطلاع رسانی پرستاری

هنوزمدت زیادی از نمایش نه چندان خوشایند تیم انگلیس در رقابت‌های تنیس ویمبلدون ماه جولای نگذشته بود كه مجله انگلیسی طب ورزشی نتایج مطالعه‌ای را منتشر كرد كه طرفداران محاصره شده تنیس، انگلیس را از وخیم‌تر شدن شرایط مطلع می‌ساخت.
در این مطالعه محققان بیمارستان ملی و سلطنتی، ستون فقرات ۳۳نفر از تنیس‌بازان ممتاز نوجوان، شامل دختران و پسرانی كه در مركز ملی تنیس آموزش دیده بودند را اسكن ومعاینه كرده بودند. هیچ‌یك از بازیكنان از كمردرد رنج نمی‌بردند اما مهره‌های كمر آنها مخرب شده وتغییر شكل داده بود كه خود درد سر بزرگی محسوب می‌شد.
۲۸ نفر از نوجوانان (۸۹ درصد آنها) دارای ناهنجاری شدید ستون فقرات از كیست تا شكستگی بودند. ۲۳ نفر، از بیماری مفاصل در مراحل اولیه رنج می‌بردند و ۱۳ نفر هم دیسك‌های كمری متورم یا خشك شده داشتند. این ضایعات اغلب در افراد دارای سنین ۷۰ تا ۸۰سالگی مشاهده می‌شود. این یعنی این بچه‌ها كه نسل بعدی تنیس بازان ملی انگلیس به‌شمار می‌روند دارای ستون مهره‌های شبیه به افرادی بودند كه ۶۰ سال از آنها پیرتر هستند!
محققان می‌گویند ورزش تنیس به چرخش بیشتر وسریع‌تر قسمت پشت نسبت به سایر بخش‌های بدن نیازمند است و بازی كردن آن به ویژه در سنین رشد مخرب و زیان آور است. به عبارت دیگر، بازی تنیس در سطوح پیشرفته، نسبت به جوانان بسیار بی‌رحم است. اما مشكلات كمر تنها باعث رنجش و درد تنیس بازان نوجوان نمی‌شود.
طبق مطالعات گوناگون صورت گرفته، حداقل یك سوم از فو تبالیست‌های حرفه‌ای، یك سوم از ژمیناست‌ها و ۲۵ درصد از قایق‌رانان، حین فعالیت قسمت تحتانی كمرشان صدمه می‌بیند. حدود ۴۰ درصد از غواصان دچار شكستگی ستون مهره‌های ناشی از فشار و بسیاری از دوچرخه سواران درد دائمی و سائیدگی پشت را هنگام سوار بودن روی دوچرخه تجربه نموده‌اند.
در یكی از مطالعات، در ۶ نفر از ۷ نفر ژیمناست ریتمیك- كه همیشه با لبخند به دور خود می‌چرخند- مشكلات و ضایعات شدید تحتانی كمر گزارش شد. خشن‌ترین و بد‌ترین ورزش در این زمینه می‌تواند گلف باشد. ۹۰ درصد از جراحات وارده بر گلف بازان حرفه‌ای شامل قسمت تحتانی كمر و گردن بوده و نزدیك ۸۰ درصد از بازیكنان حرفه‌ای حد اقل یك دوره مسابقات قهرمانی را به‌دلیل كمردرد از دست می‌دهند.
اگر شما یك دونده هستید، باید شكرگزار باشید زیرا دوندگان از لحاظ آماری از خطر كمتری نسبت به اغلب قهرمانان در زمینه مشكلات كمر و تیره پشت رنج می‌برند. اما برای سایر افراد نتایج دردناك است. بنابراین برای حفاظت از ستون فقرات خود چه كارهایی باید انجام دهیم؟
برای داشتن كمر سالم، كارشناسان عقیده دارند كه شما به یك هسته جامد و سخت نیاز دارید. این هسته فرضی، تكیه‌گاه بدن است كه مربیان و قهرمانان اغلب به آن اشاره دارند اما تعداد كمی از افراد می‌توانند آن را به وجود آورند و مستقر نمایند.
به‌طوریكه وی‌جی ود، یكی از متخصصان طب ورزشی در بیمارستان جراحی تخصصی در شهر نیویورك می‌گوید: این هسته چنان‌كه بیشتر افراد تصور می‌كنند تنها ناحیه شكمی را شامل نمی‌شود بلكه تمامی عناصر و اعضایی كه به واقع موجب تحرك و توقف ستون فقرات می‌گردند را در بر می‌گیرد.
ماهیچه‌ها، رباط‌ها و زردپی‌ها كه سامانه پركار و جزئی ماهیچه هسته‌ای را تشكیل می‌دهند. این‌ها مجموعه طناب‌ها و اسباب نگهدارنده را برای ستون فقرات به وجود می‌آورند.
به‌عنوان مثال ماهیچه‌های سمت راست و مایل شكمی كه ماهیچه‌های بزرگی در جلو و كناره‌های ستون فقرات به شمار می‌روند، در ثبات نگهداشتن كمر نقش ویژه‌ای دارند. اما آنچه ناآشناتر می‌نماید، ماهیچه‌های میان مهره‌ای و چند حفره‌ای هستند كه با گروه بطنی بزرگتری در ارتباط هستند. تمامی این ماهیچه‌ها می‌بایستی برای ثابت باقی‌ماندن ستون فقرات قوی و انعطاف‌پذیر باشند. به علاوه دوام و استقامت نیز در این زمینه حائز اهمیت است.
شاید استقامت، حیاتی‌ترین عامل سلامتی هسته مذكور باشد، چراكه موجب ثبات ماهیچه‌ها و بافت‌های مرتبط در طول یك بازی یا كار بدنی طولانی می‌گردد.
مایكل هیگنز، مدیر آموزش قهرمانی در دانشگاه توسون و مولف چندین مقاله دانشگاهی برجسته در زمینه ضایعات كمر می‌نویسد: برای داشتن توانای حفظ ثبات ستون فقرات خود در طول مدت یك فعالیت شما می‌بایستی از استقامت ماهیچه‌ای كافی برخوردار باشید. بدون داشتن این استقامت، آنچه اغلب در پایان یك بازی احساس می‌شود این است كه ماهیچه‌ها دیگر نمی‌توانند به‌طور مناسب و كامل حركت ستون فقرات را كنترل نمایند.
اگر شما در مسابقات فوتبال، تنیس، گلف یا دوچرخه سواری شركت می‌كنید، اگر هسته بدنی شما نتواند به فعالیت مناسب خود ادامه دهد، كمر شما دردناك شده و آزارتان خواهد داد.زمینه بسیاری از مشكلات مربوط به كمر، توسط قهرمان گرایی امروزی ایجاد می‌گردد كه مورد تقاضای ورزش مدرن است.
چنان‌كه هیگنز می‌گوید: فشارهای موجود در انواع ورزش‌های امروزه بی‌شمار بوده و آنچه بیشتر در برخی از این ورزش‌ها مشاهده می‌شود، قهرمانان بسیار قدرتمندی هستند كه كشش و فشردگی زیادی را بر ستون فقراتشان تحمل می‌كنند.
● خبرهای بد
فشارهای وارده بر كمر را طی فعالیت‌های ویژه در نظر بگیرید: نیروی گشتاور یا پیچشی كه از یك چرخش مناسب و صحیح در گلف ایجاد می‌گردد، حدود ۱۷۰۰ پوند فشار بر قسمت ستون فقرات تحتانی وارد می‌آورد. پارو زنان حدود ۱۳۰۰ پوند فشار را در هنگام حركت كامل با پارو به كمر خود وارد می‌آورند و اوج فشار وارده بر یك مدافع در فوتبال هنگام ضربه زدن محكم بر توپ در جهت مخالف بر اساس گفته‌های علمی نزدیك به ۲۰۰۰ پوند است.
در اغلب مواقع، ماهیچه‌هایی كه این نیرو را تولید می‌كنند با نوعی ضعف وعدم ارتجاع نسبی در بخش‌های عضلانی كه مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، همراه هستند. آیا تا كنون یك مدافع فوتبال را دیده‌اید كه پاهای خود را با دست گرفته و لمس می‌كند؟ برای مثال یك دونده دو سرعت از ماهیچه‌های چهار سر بر آمده وقله مانند ضعیفی برخوردار است. این زردپی‌ها همانند چهار گوش‌ها به سامانه ستون فقرات متصل بوده و نمی‌توانند نیروی تولید شده توسط ماهیچه‌های قوی‌تر را متعادل نماید و در نتیجه ستون فقرات، ثبات خود را از دست می‌دهد.
مورد مشابه فوق در گلف بازان به ویژه گلف بازان حرفه‌ای روی می‌دهد. اگر شما مثل من گلف باز بدی هستید و برای نیرو بخشیدن به حركت چرخشی، برای ضربه به توپ به جای كمر از شانه‌های خود استفاده می‌كنید ممكن است آسیبی به خود نرسانید. این ادعای كریستوفر بونو، استاد یار جراحی ارتوپدی در مدرسه پزشكی هاروارد و رئیس خدمات ستون فقرات در دانشگاه بیرگام بوستون است.
وی در ادامه می‌گوید: چنانچه حركت چرخشی مناسب و صحیحی انجام دهید كمر و پشتتان آسیب می‌بیند. در این مورد می‌توانید ازآرون ابر هالسر، گلف باز تور (PGA) كه دارای مقام بیست و دوم جهانی بوده و همچنین در سن ۳۲ سالگی از چندین شكستگی در دیسك‌های خود در قسمت تحتانی ستون فقرات رنج می‌برد، سؤال كنید. او می‌گوید: من بارها فكر كرده‌ام كه باید ورزش را كنار بگذارم. به‌نظر می‌رسد عامل اصلی حركت چرخشی مكرر در گلف باشد كه شما را مستعد ابتلا به این ضایعه می‌كند.
هیگنز می‌گوید: قدرت به تنهایی كافی نیست؛ چنانچه مولفین مطالعات انگلیس اشاره نموده‌اند كه تنیس بازان جوان كه پیشتر بدانها اشاره كردیم همگی به ویژه در ناحیه شانه‌ها قدرتمند بوده‌اند. در مقایسه با رقبای آنها در سایر مسابقات ملی نوجوانان، بازیكنان انگلیسی به ندرت اتاق وزن را دیده‌اند و حركات كششی را انجام نمی‌دهند، ولی در عوض مرتب در حال وارد آوردن ضربات دفاعی هستند و ضربات آنها سریع‌تر می‌شود حتی به تدریج كمرشان شكسته می‌شود.
● خبرهای خوب
شاید از شنیدن این جمله خوشحال شوید كه: برای داشتن كمر و ستون مهره‌های سالم لازم نیست تا راست بنشینید. هیگنز می‌گوید: راست نشستن برای سلامتی كمر مناسب نیست و ممكن است باعث فشار شدید به ستون مهر ه‌های كمری شود. از سوی دیگر، حركاتی مثل خوابیدن روی شكم حالتی كه شما سر خود را بالا نگه داشته‌اید و به آرامی بدن خود را بدون حركت به جلو از زمین بلند می‌كنید، می‌تواند به‌طور مؤثر تری باعث سلامتی كمر شما شود.
به گفته هیگنز، خوابیدن روی شكم باعث استحكام و مقاومت هسته بدون فشار روی ستون فقرات می‌گردد. شما بایستی تمامی ماهیچه‌هایی را كه مانند یك كمر بند ستون فقرات را احاطه می‌كنند فعال و تقویت كنید و می‌توانید این كار را از طریق انقباض آهسته ماهیچه‌های بطنی خود در طول فعالیت انجام دهید. ولی شكمتان را به سمت داخل جمع نكنید زیرا موجب باریك شدن باند ماهیچه‌ای ستون فقرات می‌شود.
اگركمر شما برای مدت بیش از چند هفته دردناك بوده یا اگر درد حاد گسترس یافته است، به یك پزشك مراجعه كنید. او به شما می‌گوید درصورتی‌كه استراحت مناسب و كافی داشته باشید بیشتر ضایعات كمر و درد آن به خودی خود در مدت ۶ تا ۸ هفته معالجه می‌شوند و جراحی به ندرت لزوم می‌یابد و فقط در ۳ تا ۵ درصد موارد ضروری است.
به هرحال، درد برای بسیاری از قهرمانان مقدمه كسب آگاهی و هشیاری بوده است. اوبرهالسر، قهرمان گلف می‌گوید: پیش از آنكه كمرم صدمه ببیند تصور می‌كردم كه بازی گلف بسیار آسان و بی‌دردسر است و می‌توانم تا سنین بالای۵۰ سالگی بدون هیچ مشكلی آن را ادامه دهم.
ولی حالا پس از مصدومیت دوباره كمرش در بهار سال گذشته، وی در اواسط یك تمرین و بازبینی مجدد وماهرانه در حركت‌های چرخشی ونحوه كشش وطرز ایستادن وبه‌طور كلی نحوه بازی خود بسر می‌برد. وی می‌گوید: حالا بیش از پیش مراقب خودم هستم وتمرینات را با مشاوره انجام می‌دهم. در این مدت یاد گرفتم كه باید مواظب كمرم باشم وگرنه هر روز وخیم‌تر می‌شود.