پایگاه اطلاع رسانی پرستاری

تب و تشنج

مقدمه

تشنج ناشي از تب يك نوع تشنج در بين كودكان است كه به دنبال افزايش ناگهانيدرجه حرارت بدن اتفاق مي افتد.ومهمترين علت اين افزايش درجه حرارت بدن علل عفوني است. خوشبختانه تشنج تنها چند دقيقه طول مي كشد و معمولا خوش خيم است. کوکان نسبت به تشنج بسيار مستعد هستند زيرا سيستم مغزي و عصبي آنها هنوز بالغ و کامل نشده است. تشنج ناشي از تب به صورت تونيک – کلونيک و ژنراليزه است.تب وتشنج در بين 2 تا 4 درصد كودكان 6 ماه تا 5 سال اتفاق مي افتد.اگر كودكي مستعد تب و تشنج است والدين بايد مهارتهاي لازم براي پايين آوردن تب را ياد بگيرند.اگرچه در غالب موارد تب وتشنج ناگهاني و بدون علائم هشداردهنده قبلي اتفاق مي افتد و فرصت اقدام لازم براي والدين نمي دهد.

علائم و نشانه ها:

بروز حرکات سریع انقباضی و يکباره در اطفال بخصوص در زمان خواب ، طبيعی می باشد و اين حرکات تشنج نمی باشند .علائم ممكن است خيلي خفيف مثل حركات خفيف چشم ويا خيلي شديد همراه با حركات شديد عضلات باشد.از علائم ديگر كاهش سطح هوشياري - سفتي بدن و اندام- بالارفتن و چرخش چشم -قطع تنفس براي حدود 30 ثانيه( بعد از اين زمان وقتي تنفس مجدداً شروع مي شود ممکن است بسيار سطحي باشد ) - مشاهده سفيدي چشم –بي اختياري ادرار واستفراغ را مي توان نام برد.

اگرچه تشنج به دنبال تب اتفاق مي افتد ولي شدت تشنج ارتباطي با شدت تب ندارد.

علل تب و تشنج :

در غالب موارد تب و تشنج به دنبال بالا رفتن تب در اولين روز اتفاق مي افتد ولي ممكن است موقعي كه تب در حال كاهش است اتفاق افتد.در غالب موارد عفونتهاي شايع در اطفال مثل عفونتهاي ويروسي و عفونت گوش مياني علت تب هست ولي گاها ممكن است علل جدي تري مثل عفونتهاي داخل مغزي و مننژيت عامل تب و تشنج باشد.تب و تشنج ممكن است عارضه واكسيناسيون باشد ودر روز اول تزريق واكسن ثلاث و 8 تا 14 روز بعد از تزريق واكسن MMR اتفاق افتد.

سن پايين مهمترين ريسك فاكتور تب و تشنج است و معمو لا بعد از 5-6 سالگي متوقف مي شود.در بعضي كودكان زمينه ارثي مطرح است وبيشتر از بقيه كودكان دچار تب و تشنج مي شوند.

تشخيص:

كودك مبتلا به تب وتشنج حتما بايد توسط پزشك ويزيت شود حتي اگر تشنج به مدت چند ثانيه طول كشد. پزشك معالج ممكن است در معاينه باليني علت تب و تشنج را مشخص كند ويا ممكن است براي تشخيص آزمايسات لازم رادرخواست كند و اگر شك به عفونت مغزي كند اقدام به LP ( كشيدن آب نخاع) بكند.

عوارض ‌‌‌‌تب و تشنج:


اگرچه تب و تشنج باعث ترس زيادي در بين والدين ميشود ولي تقريبا هيچ عارضه جدي ندارد .مهمترين عارضه تب و تشنج بروز تب و تشنج مجدد است.هر چقدر سن كودك در موقع اولين تب وتشنج پايين باشد و هر چقدر تب بيمار در اولين تب و تشنج پايينتر باشد ويا مدت زمان بين شروع تب و وقوع تشنج كوتاه باشد احتمال بروز تب و تشنج مجدد بيشتر خواهد بود.بر خلاف تصور عموم درصد بسيار ناچيزي از كودكان مبتلا به تب و تشنج مبتلا به صرع ( تشنج عود كننده دائمي) ميشوند و علت آن هم تب و تشنج نيست و لي ممكن است كساني كه مبتلا به صرع هستند اولين تشنج آنها با تب وتشنج بروز كند.

درمان:

تب وتشنج تقريبا غير قابل پيش بيني است وقبل از اينكه والدين متوجه تب كودك شوند تشنج بروز مي كند. در موقع تشنج به هيچ وجه اقدام به پايين آوردن تب نكنيد همچنين موقع تشنج كودكتان را در آب سرد قرار ندهيد.بهترين كار اين است كودكتان را در يك جاي راحت مثل فرش يا رختخواب به پهلو قرار دهيد و يک بازوي او را زير سرش قرار دهيد.آرامش خود را حفظ كنيد . اشياي نوك تيز را از اطراف كودك دور كنيد. سعي در گرفتن كودك وتوقف حركات او نكنيد. از گذاشتن چيزي در دهان كودك خودداري كنيد . لباسهاي سفت كودك را شل كنيد. معمولا تشنج در طي 5 دقيقه فروكش مي كند. اگر تشتج بيش از 5 دقيقه طول كشيد ويا بيش از 2 بار تشنج كرد سريع مركز درماني را خبر كنيد.ودر اين حالت توسط پزشك تشنج كودك شما كنترل مي شود و در غالب موارد نيازي به بستري نخواهد بود.

پيشگيري:

در حدود يک سوم کودکاني که يک حمله تشنج به دنبال تب داشته اند، ظرف شش ماه آينده مبتلا به يک حمله مجدد مي شوند . در موقع تب ميتوانيد به كودك خود استامينوفن يا بروفن بدهيد ولي به هيچ وجه به كودك خود آسپرين ندهيد چون گاها به دنبال مصرف آن كودك مبتلا به عارضه كشنده Reye's syndrome مي شود. در كساني كه سابقه قبلي تب وتشنج دارند در موقع تب بالا مي توان از ديازپام خوراكي و يا داخل ركتوم با احتياط استفاده كرد بعضي پزشكان هم در كساني كه سابقه قبلي دارند داروهاي ضد تشنج روزانه براي پيشگيري تجويز مي كنند.

                                                       دکتر غلامرضا عبادی