پایگاه اطلاع رسانی پرستاری

    بخش اعظم پاسخگويي به نيازهاي پزشكي مردم در حال حاضر بر دوش بيمارستان هاي دولتي است.اين در حالي است كه بسياري از اين بيمارستان ها كه خود قرار است مركزي براي رسيدگي به مسائل بهداشتي باشند، به محيطي غير بهداشتي تبديل شده اند. شايد از اين روست كه< حسين علي شهرياري> عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي در گفت وگو با يكي از خبرگزاري ها به صراحت در اين باره اظهار نظر كرده و مي گويد: <وضعيت بهداشت در بيمارستان هاي دولتي مطلوب نيست.>
    
    
    به گفته وي مسائل بهداشتي در بيمارستانهاي دولتي رعايت مي شود اما آن طوري كه بايد مطلوب و ايده آل نيست. وي در عين حال به رعايت حداقل استانداردهاي بهداشتي در بيمارستانهاي دولتي اشاره كرده و مي گويد: <انتظار مي رود وضعيت بهداشت در مراكز درماني دولتي، بيش از شرايط كنوني باشد.> بيان چنين نكته اي از سوي اين نماينده مجلس و طرح اين موضوع كه انتظار داريم وضعيت بهداشتي در بيمارستان ها مطلوب تر باشد را مي توان نشانه اي مبني بر نامطلوب بودن اين وضعيت در بيمارستان هاي دولتي دانست. با اين كه شهرياري مي كوشد تا به سياق تمامي دست اندركاران، ريشه مشكلات را ابتدا در مسائل مالي ببيند؛ اما در ادامه به ذكر جزئيات پرداخته و مي گويد: <رعايت حداقل استانداردها نمي تواند مورد نظر مردم و جامعه باشد.> شهرياري در پاسخ به اين پرسش كه <آيا كميسيون بهداشت و درمان مجلس تاكنون چنين مواردي را در جلسات خود مطرح و خواستار پيگيري آن از سوي وزارت بهداشت شده است>، مي گويد: <حوزه بهداشت و درمان آن قدر مشكلات دارد كه پرداختن به اين امور در اولويت نبوده است.> پس به اين ترتيب آگاهي نسبت به وضعيت غير بهداشتي برخي بيمارستان ها در حال حاضر منجر به اميدواري براي بهبود وضعيت اين بيمارستان ها نخواهد شد. چه آنكه مشكلات متعدد مانع از پرداختن به چنين امري شده، مي شود و خواهد شد.اين در حالي است كه چندي پيش< سيد مويد علويان> معاون سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ازاحتمال تعطيلي بيمارستان هاي با شاخص كيفيت پايين خبر داده بود. به گفته وي به بيمارستان هايي كه از نظر شاخص كيفيت خدمات در سطح پاييني قرار دارند، هشدارهاي لازم ارائه شده است.<علويان > مي افزايد:< به تمام بيمارستان ها فرصت داده ايم كه شاخص كيفيت خدمات خود را افزايش دهند.اگر بيمارستاني پس از اتمام فرصت ارائه شده، وضعيت خدمات خود را بهبود ندهد، احتمال تعطيل كردن بيمارستان مذكور وجود دارد. > به گفته اين مقام مسوول رتبه بندي بيمارستان ها بسيار ضروري است و بايد سال ها پيش براي اين كار اقدام مي شد.وظيفه وزارت بهداشت، ارائه خدمات بهداشتي درماني به مردم است، اما اين خدمات بايد با بهترين شرايط كيفيت ها ارائه شود.> با قرار دادن اين سخنان در كنار هم مي توان به يك واقعيت ديگر پي برد. واقعيتي كه در سطر هاي آغازين اين نوشته به آن اشاره شد. <وضعيت بهداشتي برخي از بيمارستان ها به هيچوجه مطلوب نيست.> اين نامطلوب بودن را مي توان در چند حوزه تقسيم بندي كرد كه بخشي از آن به خدمات نامطلوب و بخشي ديگر نيز به فقدان يك سري امكانات جنبي مربوط است. به عنوان مثال فرسودگي ساختمان بيمارستان ها و در نتيجه فرسودگي بخشي از امكانات مورد نياز بيماران مي تواند عاملي در جهت نامطلوب بودن وضعيت بيمارستان ها از جنبه كيفي و خدمات بهداشتي آن تلقي شود.
    
    
     عفونت هاي بيمارستاني
    
    
    به گفته كارشناسان يكي از مهمترين نكاتي كه در مورد مسائل بهداشتي بيمارستان ها مدنظر قرار مي گيرد، توجه دقيق به دفع آلودگي هاي عفوني در محيط مراكز درماني كوچك و بزرگ است. نكته اي كه بي توجهي به آن مي تواند منجر به فاجعه شود. اين در حالي است كه بيماري هاي عفوني از جمله خطرناك ترين بيماري هاي تهديد كننده جان بشر به شمار مي آيند. در اين ميان به گفته كارشناسان بيمارستان ها به عنوان مراكز درماني از جمله مكان هاي داراي خطر بالقوه در ابتلاو گسترش بيماري هاي عفوني به شمار مي آيند.از اين رو عفونت هاي بيمارستاني همچنان به عنوان يك مشكل جدي در مراكز بهداشتي- درماني خودنمايي مي كنند و همه ساله هزينه هاي زيادي را به بيماران و مراكز درماني تحميل مي كنند. اين در حالي است كه در كشورهاي پيشرفته ميزان اين عفونت ها حدود 10 درصد موارد بستري و در كشورهاي در حال توسعه حدود 25 درصد تخمين زده مي شود. در بررسي اين نكته، وضعيت ساختماني درمانگاه ها و بيمارستان هاي دولتي تا حدود زيادي نگران كننده و دلهره آور است. كمبود بودجه و اعتبارات كه هميشه بهانه اي براي عدم نظارت جدي بر امور تلقي مي شود، باعث شده كه متوليان امر سلامت نيز هيچ گاه در مقام پاسخگويي بر نيايند.
    
    
     به نوشته خبرگزاري مهر در حال حاضر وضعيت در اغلب بيمارستان هاي وابسته به دانشگاه هاي علوم پزشكي كه از آنها به عنوان بيمارستان هاي دولتي نام برده مي شود رعايت بهداشت در حد استانداردهاي تعريف شده جهاني براي مصون ماندن مراكز درماني از انواع آلودگي ها نيست.بدون اينكه بخواهيم به نام يك يا چند بيمارستان دولتي اشاره كنيم، تنها به طرح اين نكته بسنده مي كنيم كه آلودگي ناشي از ادغام زباله هاي عفوني و معمولي در سطل هاي زباله بيمارستاني، تنها يكي از بزرگ ترين خطراتي است كه سلامت مردم و جامعه را تهديد مي كند...
    
    
    صحبت از استريل نيست، اما حداقل پاكيزگي براي جلوگيري از ايجاد برخي عفونت ها لازم است. به طور كلي نظافت و پاكيزگي محيط هاي بيمارستاني مقوله اي است كه مدت هاست چنان كه بايد جدي گرفته نمي شود و تقريبا آلودگي آن امري عادي تلقي مي شود.چنين صحنه هايي را به دفعات مي توان در برخي از بيمارستان ها مشاهده كرد، بدون اينكه اتفاق خاصي بيفتد و صداي اعتراضي بلند شود. اصولادر مراكز درماني، چند نوع پسماند توليد مي شود كه هر كدام به تنهايي خطر خاص خود را دارد و تهديدي براي سلامت بيماران و پرسنل درماني است.پسماند هاي آلوده به خون و فرآورده هاي خوني، پسماند هاي مربوط به آزمايش هاي تشخيص طبي و تحقيقات پزشكي، پسماند هاي پاتولوژي، ترشحات و پسماندهاي آلوده به ترشحات بيماران عفوني، مواد و وسايلي كه با بيمار عفوني تماس داشته اند، كشت هاي بيولوژيك و محيط هاي كشت، پسماند هاي اتاق هاي ايزوله، پسماند هاي بخش هاي دياليز، پسماند هاي ناشي از جراحي و اتوپسي، اعضا و اندام هاي قطع شده و جنين است. پسماندهاي شيميايي شامل زباله هاي دارويي و مواد شيميايي، ويال هاي نيمه پر و پر دارويي، ترمومتر هاي شكسته، معرف هاي آزمايشگاهي و... و هرگونه زباله منتج شده از تشخيص، درمان و مراقبت بيماران تحت شيمي درماني (اعم از ست هاي سرم، كيسه هاي ادرار، سوند، كيسه هاي استوما)
    
    
    پسماند هاي نوك تيز و برنده شامل سرسوزن، تيغ بيستوري و اره، اسكالپل، لانست، انواع آنژيوكت، شيشه هاي شكسته سرم و فرآورده هاي خوني و دارويي و هرگونه وسيله يك بار مصرف تيز و برنده كه در تشخيص و درمان و مراقبت بيماران استفاده شده است.در آمريكا، سالانه 130 هزار نفر به دليل آلودگي زباله هاي بيمارستاني دچار بيماري هاي عفوني مي شوند و اين در حالي است كه 6 درصد از اين تعداد مبتلابه بيماري ايدز و هپاتيت B مي شوند و در صورتي كه فكر اساسي براي نحوه صحيح رفع آلودگي زباله هاي بيمارستاني در كشور صورت نگيرد ، ما نيز گرفتار اين وضعيت خواهيم شد.
    
    
     چندي پيش <چولكي >معاون بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي ايلام در نخستين سمينارآموزشي بهداشت محيط بيمارستان ها و مديريت پسمانده هاي پزشكي درباره شيوع عفونت هاي بيمارستاني به ذكر آماري پرداخت كه با توجه به آن مي توان تصوير مشخص تري از وضعيت نگران كننده بيمارستان ها به دست آورد.به گفته وي شيوع عفونت هاي بيمارستاني، سالانه 8 ميليارد دلار هزينه اضافي به سيستم بهداشت ودرمان كشورتحميل مي كند، كه براي رفع اين معضل نيازمند افزايش مشاركت سازمان ها و نهادها و دفع مناسب پس مانده هاي عفوني بيمارستان ها هستيم.
    
    
    زباله هاي خطرناك
    
    
     يكي ديگر از مسائلي كه همواره در بحث وضعيت بهداشتي بيمارستان ها مورد توجه قرار گرفته و درباره آن بحث مي شود، وضعيت زباله هاي بيمارستاني است. موضوع چالش برانگيزي كه مدت هاست ساختار درماني و يهداشتي كشور را با چالش رو به رو كرده و همچنان به نتيجه مطلوبي نرسيده است. با توجه به اين كه هنوز تكليف نحوه امحاي زباله هاي بيمارستاني مشخص نشده، كماكان اين زباله ها در سراسر كشور بدون رعايت مسائل زيست محيطي دفن مي شود و اين امر تهديد جدي براي آلودگي سامانه آب هاي زيرزميني است. دكتر<سروش مدبري> مديركل دفتر بررسي آب و خاك سازمان حفاظت محيط زيست با بيان اين كه دفن زباله هاي بيمارستاني آب هاي زيرزميني را آلوده مي كند به نحوي كه رفع آلودگي يك متر مكعب خاك 5 تا 50 هزار دلار هزينه دارد .با توجه به اين كه هنوز تكليف نحوه امحاي زباله هاي بيمارستاني مشخص نشده ، كماكان اين زباله ها در سراسر كشور بدون رعايت مسائل زيست محيطي دفن مي شود و اين امر تهديد جدي براي آلودگي سامانه آب هاي زير زميني است.
    
    
    دكتر سروش مدبري در اين باره ادامه مي دهد:< طبق قانون مديريت پسماندها مسوول اجرايي مديريت پسماندهاي بيمارستاني وزارت بهداشت است و سازمان حفاظت محيط زيست در اين امر مسووليت نظارتي دارد و در خصوص امحاي صحيح زباله هاي بيمارستاني سازمان حفاظت محيط زيست سيستم زباله سوز مركزي كه كمترين اثر زيست محيطي را به دنبال دارد انتخاب و به وزارت بهداشت ابلاغ كرده اما مسوولان وزارت بهداشت بر تعبيه <سيستم اتوكلاو (بي خطر سازي) تاكيد دارند.>وي مي افزايد: سيستم اتوكلاو فقط زباله هاي عفوني را از بين مي برد و تاثيري بر مابقي پسماندهاي بيمارستاني ندارد و اين در حالي است كه فقط 55 درصد زباله هاي بيمارستاني عفوني است.> اين در حالي است كه با دفن زباله هاي بيمارستاني در خاك و انتقال آلودگي آن به آبهاي زير زميني به طور حتم شاهد انتقال انواع عفونت ها و شيوع بيماري ها خواهيم بود.
    
    
    تجهيز بيمارستان ها در كنار رفع مشكلات فرسودگي ساختمان ها به همراه توجه جدي به نيرو هاي شاغل در اين مراكز از جمله مواردي است كه كارشناسان در جهت بهبود فرايند درماني كشور به آنها اشاره مي كنند. در بخش نيروي انساني، بهبود شرايط كاري نيرو هاي درماني چون پرستاران يكي از مهمترين موارد به شمار مي آيد. پرستاراني كه در سخت ترين شرايط شغلي به سر برده و كار دشوار شبانه روزي انرژي مثبت آنان را تحليل مي برد. با در نظر گرفتن اهميت سلامت در توسعه يك كشور مي توان به اهميت توجه جدي به مشكلات نيرو هاي درماني پي برد و در جهت رفع مشكلات آنها اقدام مناسبي انجام داد

روزنامه اعتماد ملي > شماره 377 10/3/86