پایگاه اطلاع رسانی پرستاری

باكتريها موجودات ميكروسكوپي و عامل بسياري از بيماريها مي‏باشند. باكتريها از لحاظ ديواره سلولي ، به گرم مثبت (g+) و گرم منفي (g -) و همينطور از لحاظ تنفس سلولي به هوازي و بي‏هوازي تقسيم مي‏گردند.
در درمان بيماريهاي باكتريايي عوامل متعددي نظير نوع باكتري، سن بيمار، سابقه آلرژي، اختلالات كليوي و كبدي، ساير داروهاي مصرفي ( از نظر تداخلات دارويي) بارداري، شيردهي و ... در نظر گرفته مي‏شود و نهايتاً با توجه به جمع‏بندي عوامل فوق توسط پزشك و انتخاب آنتي بيوتيك مناسب سير درمان آغاز مي‏گردد.
بيماران ‏بايد آنتي بيوتيك‏هاي تجويزي را به طور كامل و در ساعات معين مصرف نمايند تا عوامل باكتريايي بطور كامل از بين بروند در غير اينصورت به مرور زمان باكتريها از طريق تغيير در ديواره سلولي و توليد آنزيم‏هاي خاص به آنتي بيوتيك تجويز شده مقاوم مي‏گردند و در طولاني مدت شخص بيمار مجبور به استفاده از آنتي‏بيوتيك‏هايي با قدرت اثر بالاتر و هزينه به مراتب بيشتر جهت درمان مي‏گردد.
به عنوان مثال بسياري از ميكروبها امروزه از طريق توليد آنزيم بتالاكتاماز ( پني سيليناز) نسبت به پني‏سيلين‏هاي تزريقي مقاوم گرديده‏اند كه يكي از مهمترين عوامل مقاومت‏هاي ميكروبي، مصرف بي مورد آنتي بيوتيك‏ها بدون تجويز پزشك مي‏باشد.
با توجه به گستردگي مطالب در مورد آنتي بيوتيك‏ها جهت نمونه به چند مورد از ملاحظات مصرف آنتي‏بيوتيك‏ها اشاره مي‏گردد:
1- آمپول جنتامايسين : اين دارو بيشتر بر روي باكتريهاي g – تأثير مي گذارد و نكته قابل توجه در مصرف آن ايجاد سميت گوش و سميت كليوي در بيماران مي باشد كه در صورت بروز عوارض فوق بايد مصرف دارو قطع و با پزشك معالج مشاوره گردد.
2- قرص سيپروفلوكساسين: اين دارو بر روي باكترهاي g – هوازي و g+ هوازي موثر مي‏باشد. در كودكان و در سنين رشد بدليل عوارض جدي بر روي غضروفها و مفاصل تجويز نمي‏گردد. مصرف همزمان شربت آلومينيوم ام جي Al mg) ) باعث كاهش جذب سيپروفلوكساسين مي‏گردد و بايد حداقل 2 ساعت بين مصرف آنها فاصله باشد. مصرف همزمان سيپروفلوكساسين و تئوفيلين ممكن است دفع تئوفيلين را كاهش و خطر مسموميت با آن را افزايش دهد. قطع شيردهي در دوران مصرف دارو توصيه مي گردد.
3- كپسول داكسي سايكلين، تتراسايكلين : اين دارو بر ارگانيسم‏هاي g+ و g – موثر مي باشد. اين داروها بايد 1 ساعت قبل يا 2 ساعت پس از غذا مصرف گردد تا ميزان جذب آن به حداكثر برسد. مصرف اين دارو همراه غذا، شير، آهن، داروهاي آنتي اسيد جذب آن را مختل مي‏كند.
مصرف اين دارو در كودكان زير 8 سال ممكن است موجب تغيير رنگ دائمي دندانها و اثر مخرب بر ميناي دندان گردد.
از مصرف اين دارو در دوران شيردهي بايد اجتناب شود.
4- قرص و شربت اريترومايسين: اين دارو بر روي ارگانيسم‏هاي g – بي‏تأثير مي‏باشد. براي جذب اين دارو آن را با يك ليوان پرآب، يكساعت قبل و يا 2 ساعت پس از غذا مصرف كنيد. از مصرف دارو همراه آب ميوه، خودداري كنيد. اريترومايسين با مهار آنزيم‏هاي كبدي، باعث افزايش غلظت تئوفيلين، وارفارين ( افزايش اثر ضد انعقادي) كاربامازپين، سيكلوسپورين مي‏گردد.
5- قرص و شربت كوتريموكسازول
مصرف اين دارو در بيماران سالخورده بدليل كاهش عملكرد كليه، خطر بروز عوارض جانبي را افزايش مي دهد. مصرف همزمان اين دارو با داروهاي اسيدي كننده ادرار مانند ويتامين C ( اسيدآسكوربيك) حلاليت كوتريموكسازول را كاهش و موجب افزايش خطر كريستالوري مي گردد.
مصرف همزمان اين دارو باعث افزايش اثر داروهاي كاهش دهنده قندخون مي گردد.
مصرف اين دارو در نارسايي شديد كليوي و كبدي، اواخر حاملگي و دوران شيردهي بايد با احتياط باشد.
● داروهاي ضدقارچ
1- كلوتريمازول (موضعي، واژينال) : مصرف اين دارو در كودكان زير 3 سال توصيه نمي‏شود. مصرف آن در شيردهي بايد با احتياط همراه باشد. در 3 ماه اول بارداري بدليل احتمال عوارض جانبي براي جنين توصيه نمي‏گردد. از عوارض آن مي‏توان به مقاربت دردناك، تكرر ادرار و سوزش مهبلي اشاره كرد.
2- قرص كتوكونازول: بي‏ضرري مصرف دارو در كودكان كوچكتر از 2 سال ثابت نشده است. شيردهي در دوران مصرف اين دارو توصيه نمي‏گردد.
از عوارض آن مي توان به سردرد، سرگيجه، افزايش آنزيم هاي كبدي، مسموميت كشنده كبدي، هپاتيت در كودكان و بزرگ شدن همراه با حساس شدن پستان به فشار يا لمس در مردان اشاره كرد.
مصرف همزمان ضداسيدها مانند شربت Al mg و راني تيدين جذب كتوكونازول را كاهش مي‏دهد. تهيه و تنظيم : دكتر هومن چيت‏ساز