پایگاه اطلاع رسانی پرستاری

ساختمان و عملكرد ناخن

ناخن دريچه اي شفاف به بستر  عروقي خودمي باشد و  در حاشيه طرفي  بوسيله چين-هاي نرم طرفي ناخن نگهداري مي شود . در ناحيه  قدامي ، يك چين پوستي  نرم به قسمت بالاي ناخن چسبيده است كه بنام چين ابتدايي ناخن ناميده مي شود . صفحه ناخن (nail plate )  ، ساختماني  سفت دارد كه در تمام عمر رشد آن ادامه دارد . چين هاي طرفي ناخن ، ساختماني از جنس پوست دارند كه لبه هاي طرفي ناخن را تشكيل ميدهند.

ناخن داراي  لايه زايگري است بنام ماتريكس  كه عامل توليد مثل سلولي و رشد ناخن مي باشد . در روي قسمت ابتدايي صفحه  ناخن ناحيه سفيدي ديده مي شود بنام ماهك يا  لانولا كه  اين ناحيه  در ناخن شست دست و پا مشخص تر است  . بستر ناخن  nail bed)  ) نيز  بستري عروقي است كه صفحه ناخن بر روي آن قرار مي گيرد..

فيزيولوژي  رشد ناخن :

بيشتر مطالعات در ناخن انگشتان دست انجام شده است .رشد آن بين 9/1 – 4/4 ميليمتر  در ماه متغير  است .مقدار  متوسط رشد نيز 3 ميليمتر در ماه يا 1/0 ميليمتر در روز است . ناخن هاي انگشتان پا در حدود  1 ميليمتر  در ماه رشد مي كنند .

مطالعات مختلف نشان داده است كه فصول مختلف  و بيماريهاي  خفيف  اثر ناچيزي در رشد ناخن دارند . قد يا وزن فرد  روي رشد ناخن تأثيري ندارند  . جنس تأثير اندكي بعد از بلوغ بر روي رشد ناخن دارد . مردان داراي رشد ناخني بيشتري  تا 19 سالگي هستند . اين تفاوت از اين سن كاهش يافته ولي تا 69 سالگي رشد ناخن در مردان اندكي بيشتر است . از اين سن به بعد ، رشد ناخن  هر دو جنس يكسان مي شود . حاملگي باعث افزايش سرعت رشد و سوء تغذيه باعث كاهش آن مي شود . بعضي از بيماريهاي شديد نيز  باعث اختلال در رشد يا ايجاد ناخن مي شوند .

اختلال رشد مي تواند  در موارد شديد  مثل اوريون و بيماري  تيفويد ديده شود كه خودش را بصورت يك فرورفتگي يا برجستگي عرضي بر روي ناخن نشان مي دهد .

تركيب شيميايي ناخن :

پروتئين عمده ناخن كراتين است .

چربي عمده ناخن نيزكلسترول مي باشد  و حدود 1/0 تا 1 درصد آن را تشكيل مي دهد . مقدار آب آن كمتر از پوست بوده و حدود  % 12 – 7 مي باشد  .

محرك هاي شيميايي ناخن :

ناخنها در اثر غوطه وري طولاني در آب و يا  مقادير  زيادي  از قليا يا مواد پاك كننده قوي ، دچار نرمي  و تخريب تدريجي مي شوند . حلال هاي  آلي و روغن موتور نيز باعث نرم شدگي  صفحه ناخن مي شود . روغن هاي معدني  باعث  اونيكوليز ( جداشدن ناخن از بستر ) و ضخامت زير ناخن مي گردند .

عفونت هاي باكتريايي :

عفونت هاي كنار ناخن ( پارونيكيا ) بوسيله عوامل ميكروبي  متعدد ايجاد مي شود . افراد شاغل در آشپزخانه . باغبانها و كشاورزان و نوازندگان پيانو مستعد ابتلا به اين حالت  هستند . اين حالت به شكل حاد در قصابها ديده مي شود .

صدمات ناشي از مانيكور :

ناخنها بهتر است با صابون و برس تميز شوند . مانيكور شديد و عقب زدن كوتيكول ناخن و نظافت كنار ناخن با وسايل آلوده ، ممكن است باعث عفونت حاد يا مزمن انساج كنار ناخن شوند .

ريش ريش شدن كنار ناخن :

ناشي از  شكسته شدن قسمت سطحي پوست است  كه مي تواندبه علت خشك و تر شدن زياد دستها در حين كار و شستشو باشد  و  يا به علت ناخن خوردن ايجاد شود . بهتر است از دستكش هاي كار استفاده شود و توسط كرمهاي  رطوبتي در اطراف ناخن و پوست  اطراف ناخن ، به درمان اين حالت پرداخت .