پرسنل پرستاری اطاق عمل ها و یک دنیا درد دل
پرسنل پرستاری اطاق عمل ها بر خلاف دیگر پرسنل پرستاری دارای مشکلات سخت و خطرات عمده و وسیعی در رابطه با شغل خود می باشند در سال های گذشته از عمر مطالبات صنفی توجه خاصی به این قشر نگردیده و چه بسا به فراموشی سپرده شده اند.
بر اساس اطلاعيه بين المللي در خصوص مخاطرات شغلي کادر پرستاری اطاق عمل ها ، مهمترين خطرات كاري براي پرستاران اطاق عمل ارتباط مستقيم و تنگاتنگي با عمل جراحي ، بريدگي، زخم، خراشيدگي ها، سوزش و ناراحتي هاي ناشي از استفاده سرنگها، چاقو و وسايل تيز جراحي ، در معرض قرار گرفتن با گازهاي بيهوشي، داروها و اشعه راديواكتيو ، آسیب رساندن به پوست ، غشاهای مخاطی و سیستم تنفسی بر اثر استفاده از مستمر از مواد ضدعفوني و استريليزاسيون ، سوختگی بر اثر تماس با سطوح داغ و تجهيزات الكتريكي معيوب ، در معرض استرسها و اضطرابها و خستگي ها به خاطر كار شيفتي، كارشبانه و ساير فاكتورهاي رواني و سازماني ، دچار شدن به مشكلات عضلاني اسكلتي و دردهاي پشت (كمر درد) به خاطر حمل و جابجايي بيماران سنگين وزن، كار مداوم و در صورتيكه در حالت ايستاده يا قدم زدن باشد مي تواند سبب فرسودگي و مشكلات زانو و ساق شود.
مخاطرات وابسته به شغل کادر پرستاری اطاق عمل ها را می توان به چند دسته تقسیم نمود که عبارتند از :
الف: مخاطرات حادثه اي (سانحه اي): آسيب به انگشتان و پاها بعلت سقوط اشياء ابزار آلات پزشكي و غيره ، سرخوردن، پشت پا خوردن و افتادن در روي سطوح خيس مخصوصاً در طول موقعيتهاي اورژانسي ، سوراخ شدگي و بريدگي ها از طريق اشياء تيز و برنده مخصوصاً با نوك سرسوزن و بريدگي ها با تيغه ها ، سوختگي ها و تاول زدن ها از طريق سطوح داغ اشياء استريل شونده ، شوك الكتريكي از طريق تجهيزات معيوب يا اتصال به زمين غلط يا تجهيزات با عايق كاري معيوب ، كمردرد حاد متعاقب پوزيشن بد بدن يا تحمل فشار زياد هنگام حمل و نقل و انتقال بيماران سنگين
ب: مخاطرات فيزيكي: در معرض قرارگيري با اشعه راديواكتيو بواسطه گرفتن X-Ray و منابع راديواكتيو که اکنون در اتاق عمل ها دستگاه های رادیوگرافی سی ارم وجود داشته و پرسنل اطاق عمل ها بدون وجود حفاظ و پوشش و حتی بدون معرفی آنها جهت طی دوره حفاظت در برابر اشعه و دریافت حقوق آن به این وضعیت ادامه می دهند.
ج: مخاطرات شيميايي: در معرض قرارگيري با داروهاي بيهوشي (N2O ، هالوتان، اتيل برومايد، اتيل كلرايد، اتر، متوهگزيل فلوران و غيره) ، حساسيتها، سوزشها، تحريكات و درماتيتهاي پوستي بخاطر استفاده مكرر از صابونها، شوينده ها و مواد ضدعفوني كننده و غيره ، آزردگي چشمها، بيني، گلو بخاطر در معرض قرارگيري با ذرات آئروسلها و ذرات مايع معلق در هوا از مايعات شوينده و پاك كننده ، مسمويتهاي مزمن بخاطر در معرض قرار گيري طولاني مدت با داروها، مايعات استريليزاسيون (گلوتارالدئيد و غيره) و گازهاي بيهوشي و غيره ، حساسيت با لاتكس بخاطر تماس با دستكشهاي بالاتكس طبيعي و ديگر منابع لاتكس بكار رفته در وسايل پزشكي
د: مخاطرات زيستي: عفونتهاي ناشي از در معرض قرارگيري با خون، مايعات بدن، يا با نمونه هاي بافتي كه شايد بتواند بيماريهايي مثل HIV، هپاتيت B و هپاتيت C را منتقل كند ، خطراتي كه مي تواند يك بيماري نازوكوميال را به فرد منتقل كند مثلاً به خاطر سوراخ شدگي با سرسوزن (مثل: هپاتيت عفوني، سيفليس، مالاريا، سل) ، عواملي كه باعث هرپس كف دست و انگشتان مي گردند، خطراتي كه بصورت خودبخود، بدون علت مشخص ايجاد ميشوند.
ه: مخاطرات ارگونوميك، رواني – اجتماعي و فاكتورهاي سازماني : خستگي، كرفتگي و كمردرد خفيف ناشي از نقل و انتقال بيماران سنگين، كار طولاني مدت در پوزيشن ايستاده - استرسهاي رواني ناشي از احساس مسئوليت سنگين در قبال بيماران ، استرسها و فشارهاي مناسبات و روابط با خانواده و سختي ناشي از شيفت و كار شبانه، اضافه كار و تماس با افراد ناخوش و بيمار مخصوصاً با بيماراني كه از عمل جراحي بهبود نمي يابند، مسائل مربوط و مرتبط با روابط و مناسبات بين فردي با جراحان و ديگر اعضاء تيم جراحي ، در معرض قرار گيري با بيماران ترومايي شديد و وخيم، قربانيان زياد از يك حادثه يا واقعه فاجعه آميز و مصيبت بار و يا برخورد با بيماران شديداً وخيم كه ممكن است دچار سندرم Post – Traumatic stress شوند.
در عرض یک سال گذشته بیش از چند نفر از همکاران اطاق عمل ما قبل از بازنشستگی دچار فوت یا از کار افتادگی شامل مشکلات قلبی ، ریوی ، از دست دادن بینایی و دهها مشکل دیگر گردیدند که این آمار تکان دهنده و نگران کننده در هیچ جایی مورد توجه قرار نگرفته و در جهت رسیدگی به آن تلاشی نگردیده است در صورتیکه مسئولین محترم امر در جهت رسیدگی به این حادثه دیدگان که شرایط سختی را در خصوص درمان و بازگشتن به روال طبیعی زندگی خود طی می نمایند را نیاز بدانند این مرکز حاضر به همکاری در خصوص معرفی و ارائه اطلاعات را دارد.
همچنین بر اساس آمار های موجود در بین پرسنل پرستاری اطاق عمل ها هر کدام دارای تمام یا چند مشکل جسمی و روحی ناشی از کار در اطاق عمل هستند و عدم رعایت استانداردهای حرفه ای و اقدامات پيشگيرانه ، نبود خدمات مشاوره اي براي كاركنان و معظل کمبود نیروی انسانی شاغل در اتاق عمل ها فشار سنگین کار در اتاق عمل ها را برای پرسنل پرستاری آن چند برابر کرده است .
کار و تماس مستقیم پرسنل اطاق عمل ها که با جان و حیات بیماران پیوند خورده است و نقش کلیدی در چرخه درمان بیماران را در بیمارستانها ایفا می نمایند و بخاطر این مساله است که با سختی به کار خود ادامه می دهند تا مبادا جان انسانی به خطر بیفتد ولی این قضیه نباید منجر به به این گردد که نادیده گرفته شده و به فراموشی سپرده شوند چرا که رسیدگی به امور و مشکلات پرسنل پرستاری اطاق عمل سبب می گردد که از بروز مشکلات و خطرات حین عمل برای بیمار و پرسنل پرستاری اطاق عمل جلوگیری بعمل آید .
مهارت ویژه پرسنل پرستاری اطاق عمل ها را در اعمال جراحی ، ارتوپدی ، زنان ، ارولوژی ، گوش و حلق و بینی و حنجره ، توراکس و ..... که اضافه بر مهارت های عمومی و حرفه ای پرستاری آنان را در شناخت و بکارگیری تجهیزات و ابزار گسترده جراحی که شاید از دهها هزار وسیله و دستگاه نیز تجاوز کند از آنها حرفه ای ترین نیروی پرستاری و پرستاری بحران را بوجود آورد که هیچ حقی را بابت مهارت های حرفه ای خود دریافت نمی نمایند و کارانه و دستمزد های آنها همانند دیگر کادر پرستاری است که در صورتیکه دستمزد و پرداخت های کارانه ، ویژه و غیره آنها را متناسب با خدماتشان پرداخت گردد می توان سطح رضایتمندی را در بین آنها بالا برد و انگیزه پرستاری را در میان آنها ارتقا داد.
از دیگر مشکلات این قشر عدم امکان شرکت در کلاس های بازآموزی ، همایش های تخصصی و سمینارها بر اثر اشتغال در اتاق عمل می باشد که باعث گردیده است بیش از نود درصد این پرسنل از امکان شرکت در این قبیل موارد آموزشی باز مانند و مورد دیگر عدم پیگیری طرح ارتقای تحصیلی بهیاران اطاق عمل می باشد که سالهاست در اطاق عمل ها مشغول بوده و تغییر عنوان آنها به کاردان اطاق عمل بعد از یک آزمون علمی می تواند پاداشی باشد به سالها تلاش آنها در نجات جان بیماران .
عدم وجود حق استراحت در بین اعمال جراحی ، عدم وجود سهمیه تغذیه بالاخص شیر بخاطر ایستادن های طولانی و بوجود آمدن مشکلات استخوانی و هزاران مشکل دیگر که بصورت لاینحل باقی مانده است.
این سبزپوشان که تمام مدت خدمت خود را در محیط بسته ای به نام اطاق عمل سپری می کنند و سخت ترین فشارها را تحمل می کنند اکنون چشم به یاری مسئولین پرستاری و بهداشت و درمان کشور بالاخص مسئولین سازمان نظام پرستاری و وزارت بهداشت و درمان دوخته اند تا عاقبت خود را در فوت و از کارافتادگی ناشی از کار پرستاری خود در اطاق عمل نبینند.
احمد عامری
مدیر پایگاه اطلاع رسانی پرستار و پرستاری
پایگاه اطلاع رسانی پرستاری اولین و فعال ترین پایگاه در زمینه اطلاع رسانی پرستاری است با محبت های شما عزیزان و مخاطبان خود که با بازدیدها و جستجوهایتان آن را تبدیل به مرجعی در پرستاری نموده اید آمادگی خود را جهت انتشار اخبار ، مطالب ، تحقیقات و اطلاعیه های شما اعلام می نماید.