تحلیل وضعیت موجود غذا و تغذیه نشان‌دهنده آن است كه مشكل ناامنی نسبی غذا و تغذیه در كشور وجود دارد. بنا به گزارشات،سوء تغذیه به شکل كم وزنی، لاغری و كوتاه قدی و كمبود ریزمغذی‌ها به‌ویژه آهن، كلسیم، روی، ویتامین‌های A ،D و B۲ از مشکلات تغذیه‌ای مطرح درکشورمان به ‌شمار می‌رود. روی آوردن اكثر خانواده‌ها به مصرف غذاهای آماده و پركالری باعث شده كه در ۲۰ سال اخیر چاقی در بین كودكان پنج ساله ایرانی به سه برابر افزایش یابد. بالا رفتن چربی نامطلوب خون، فشارخون بالا، تغذیه غلط و جاگرفتن تنقلات در برنامه غذایی روزانه قشر‌های مختلف نگران‌کننده است. بدخوری و پرخوری جوانان درحال حاضر باعث ابتلای اكثر آنها به بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت، چاقی و لاغری مفرط شده است. كوتاه‌قدی، كم‌وزنی شدید و پرخوری‌های مفرط در بین جوانان ایرانی باعث شده كه سوءتغذیه در میان این قشر به مرز هشدار برسد.
کارشناسان تغذیه می‌گویند، امروزه ثابت شده تغذیه صحیح بیشتر از ورزش، آب و هوای پاك و وضعیت روحی و روانی سالم در ایجاد شادابی، نشاط، افزایش طول عمر و تحرك آدمی نقش دارد. كمبود ریزمغذی‌ها با عوارض متعدد از جمله اختلال رشد جسمی‌ و تكامل مغزی، كاهش بهره هوشی، كاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی، افزایش موارد ابتلا به بیماری‌ها و پوكی استخوان و در نهایت كاهش توانمندی‌های ذهنی و جسمی ‌افراد، توسعه اجتماعی، اقتصادی كشور را به مخاطره می‌اندازد. از سوی دیگر در دهه اخیر اگرچه استانداردهای زندگی بهبود یافته به‌طوری كه دسترسی به مواد غذایی و خدمات بهداشتی افزایش یافته است اما پیامدهای منفی از جمله الگوی غذایی نامناسب، كاهش فعالیت بدنی و افزایش مصرف دخانیات به افزایش شیوع بیماری‌های مزمن مرتبط با تغذیه مانند بیماری‌های قلبی، عروقی، سرطان، دیابت و سکته‌های قلبی و مغزی و بیماری‌های اسکلتی استخوانی افزایش داشته است.
قرار گرفتن فست‌فودها در برنامه اصلی غذایی خانواده‌های ایرانی و استفاده از رژیم‌های لاغری غلط باعث شده كه عامه جامعه از فرهنگ غذایی سالم و صحیح دوری كنند. شیوع چاقی در سال‌های اخیر در کشور افزایش قابل‌توجهی داشته است. اكثر زنان با این خرافات غذایی و تفكر غلط كه شوید، كرفس و زیره یا هرنوع ماده گیاهی و غذایی به خودی خود باعث لاغر شدن افراد چاق می‌شود، رژیم لاغری می‌گیرند و این درحالی است كه لاغری و چاقی افراد تنها به میزان كالری دریافت شده از غذا بستگی دارد.
چاقی زمینه‌ساز بیماری‌های قلبی، عروقی، دیابت، افزایش فشارخون و سرطان‌هاست و ۳۰ درصد علل ابتلا به سرطان‌ها مربوط به چاقی است. گرایش به مصرف غذاهای آماده، سس‌های چرب، نوشابه‌های گازدار، پیتزاها با پنیرهای چرب و... به شدت رو به افزایش است و همراهی این الگوی تغذیه با زندگی كم‌تحرك سن ابتلا به بیماری‌های غیر واگیر را نسبت به نسل‌های قبل كاهش داده است.
بحث سوءتغذیه در ایران به قدری داغ شده که هفته گذشته رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در آستانه برگزاری کنگره بین‌المللی تغذیه در تهران گفت: تغذیه صحیح و علمی در کشور کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هاشمی رفسنجانی افزود: تغذیه درست و علمی از طرفی میزان سلامتی و تندرستی در کشور را افزایش می‌دهد و از دیگر سو موجب کاهش هزینه‌ها در سطح کلان خواهد شد.
به هر حال فرهنگ تغذیه ایرانی‌ها تغییر کرده و نبود زمان کافی برای صرف غذا و روی آوردن به طبخ سریع غذا باعث بیماری‌های نوین و ناشناخته‌ای در بین قشر‌های مختلف شده است. ایرانیان به تغذیه خود به شكل صحیح و درست توجه ندارند. اقشار پردرآمد مواد غذایی چرب كه خطرات بیشتری برای سلامتی دارد، استفاده می‌كنند و اقشار كم‌درآمد مواد تغذیه‌ای ارزان،که حاوی نشاسته و قند و از عوامل چاقی محسوب می‌شوند، استفاده می‌كنند.
این در حالی است که به گفته دكتر پریسا ترابی؛ رئیس اداره تغذیه وزارت بهداشت، مصرف پایین سرانه لبنیات، مصرف بالای روغن جامد، مصرف بالای مواد غذایی شور و شیرین و افزایش مصرف غذاهای آماده سبب شده تغذیه ما ایرانی ها، آسیب ببیند.
از دیگر تغییرات نامطلوب در رژیم غذایی می‌توان به افزایش انرژی دریافتی از غذای مصرفی (افزایش مصرف موادقندی و چربی‌ها)، و مصرف کم میوه و سبزی اشاره کرد.
اصلاح شیوه زندگی یك راهكار اساسی برای پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر و پیامدهای آن است و رعایت رژیم غذایی مناسب، اولین قدم مثبت در راستای پیشگیری از بیماری‌هاست.
با توجه به نقش تغذیه به‌ عنوان یك شاخص قابل تغییر و اصلاح در بیماری‌های مزمن كه می‌تواند روی سلامت انسان تاثیر مثبت یا منفی بگذارد، سازمان جهانی بهداشت، كشورها را برای طراحی مداخلات گسترده مبتنی بر جامعه در زمینه كاهش مصرف مواد قندی، چربی و روغن، افزایش فعالیت بدنی، مصرف بیشتر میوه و سبزی، كاهش نمك در غذاهای فرآوری شده و كاهش مصرف دخانیات برانگیخته است. رژیم غذایی مناسب، ورزش و كاهش مصرف دخانیات مهم‌ترین عواملی هستند كه باید به آنها توجه شود.
افزایش بار بیماری‌ها چه به سبب بدخواری و ناترازی و چه به سبب كمبود‌های تغذیه‌ای، هزینه‌های سرسام‌آوری را به دولت تحمیل می‌كند. این هزینه‌ها به صورت سال‌های عمر از دست رفته در نتیجه مرگ‌های زودهنگام و همچنین سال‌هایی كه با معلولیت می‌گذرند قابل محاسبه است.